Bir yemek tarifi kitabında yer alan "Çikolatalı Kek Yapımı" başlıklı metin ile bir romanda kahvaltı sahnesinin anlatıldığı bölümü karşılaştıran bir öğrenci, bu metinlerle ilgili hangi sonuca ulaşır?
A) Her ikisi de öğretici metindir çünkü yemekten bahsetmektedir
B) Her ikisi de sanatsal metindir çünkü günlük hayatı konu almaktadır
C) Yemek tarifi öğretici, roman bölümü sanatsal metindir
D) Yemek tarifi sanatsal, roman bölümü öğretici metindir
Sevgili öğrenciler, bu soruda iki farklı metin türünü karşılaştırmamız isteniyor. Metinleri doğru bir şekilde sınıflandırabilmek için öncelikle her bir metnin amacını, dilini ve okuyucuda yaratmak istediği etkiyi düşünmeliyiz.
-
Birinci Metin: "Çikolatalı Kek Yapımı" başlıklı yemek tarifi.
- Bu tür metinlerin temel amacı, okuyucuya bir şeyi nasıl yapacağını öğretmek, bilgi vermek ve yönlendirmektir.
- Dili genellikle açık, net, anlaşılır ve nesneldir. Duygusal ifadelerden ziyade, adım adım talimatlar ve ölçüler içerir.
- Okuyucunun bu metni okuduktan sonra çikolatalı keki başarıyla yapabilmesi hedeflenir.
- Bu özellikleriyle yemek tarifi, öğretici (didaktik) metin türüne girer. Öğretici metinler, bilgi verme, açıklama yapma ve yol gösterme amacı taşır.
-
İkinci Metin: Bir romanda kahvaltı sahnesinin anlatıldığı bölüm.
- Romanlar, hikaye anlatma, karakterleri ve olayları betimleme, okuyucuyu farklı dünyalara taşıma ve estetik bir zevk sunma amacı güder.
- Dili genellikle özneldir, betimleyici ifadeler, benzetmeler, mecazlar ve duygusal anlatımlar içerir. Yazar, okuyucunun hayal gücünü harekete geçirmeyi ve ona bir atmosfer sunmayı amaçlar.
- Bu metnin amacı, kahvaltı yapmayı öğretmek değil, bir olayı, bir anı veya bir karakterin ruh halini edebi bir dille okuyucuya hissettirmektir.
- Bu özellikleriyle roman bölümü, sanatsal (edebi) metin türüne girer. Sanatsal metinler, estetik haz uyandırma, düşündürme, hayal gücünü geliştirme ve duygusal etki yaratma amacı taşır.
-
Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Her ikisi de öğretici metindir çünkü yemekten bahsetmektedir: Yanlış. Konu aynı olsa bile, metinlerin amacı ve dili farklıdır. Roman bölümü öğretici değildir.
- B) Her ikisi de sanatsal metindir çünkü günlük hayatı konu almaktadır: Yanlış. Yemek tarifi sanatsal bir amaç taşımaz, günlük hayatı konu alması onu sanatsal yapmaz.
- C) Yemek tarifi öğretici, roman bölümü sanatsal metindir: Doğru. Yukarıdaki açıklamalarımızla tamamen örtüşmektedir. Yemek tarifi bilgi verirken, roman bölümü estetik bir anlatım sunar.
- D) Yemek tarifi sanatsal, roman bölümü öğretici metindir: Yanlış. Bu seçenek, metin türlerini tersine çevirerek yanlış bir sınıflandırma yapmıştır.
Bu karşılaştırmalar sonucunda, öğrenci yemek tarifinin öğretici bir metin olduğunu, roman bölümünün ise sanatsal bir metin olduğunu fark edecektir.
Cevap C seçeneğidir.
