Bir ansiklopedide "fotosentez" konusunun anlatıldığı metin ile bir şairin doğa ile ilgili yazdığı şiiri karşılaştırdığımızda hangi fark ortaya çıkar?
A) Ansiklopedi metni sanatsal, şiir öğreticidir
B) Her ikisi de aynı dil işlevini kullanır
C) Ansiklopedi metni nesnel ve bilimsel, şiir öznel ve sanatsaldır
D) Her ikisi de gerçek bilgiler içerdiği için öğreticidir
Sevgili öğrenciler, bu soru, farklı metin türlerinin amaçlarını, dil kullanımlarını ve yaklaşımlarını anlamamızı istiyor. Şimdi adım adım bu iki metin türünü inceleyelim ve aralarındaki farkı bulalım:
- Ansiklopedi Metni (Fotosentez Konusu):
- Amaç: Bilgi vermek, öğretmek ve açıklamak. Fotosentezin ne olduğunu, nasıl gerçekleştiğini, hangi canlılar için önemli olduğunu bilimsel verilerle anlatır.
- Dil Kullanımı: Açık, net, anlaşılır, terimsel ve tanımlayıcı bir dil kullanılır. Mecazlı anlatımlardan, kişisel duygulardan kaçınılır.
- Yaklaşım: Nesneldir. Yani, kişisel görüşlere yer verilmez, kanıtlanabilir bilimsel gerçekler ve veriler sunulur. Herkes için aynı olan, tarafsız bilgiler içerir.
- Sonuç: Ansiklopedi metni, bilimsel ve öğretici bir metindir.
- Şairin Doğa İle İlgili Şiiri:
- Amaç: Duygu ve düşünceleri estetik bir dille ifade etmek, okuyucuda bir his uyandırmak, hayal gücünü harekete geçirmek ve sanatsal bir haz vermek.
- Dil Kullanımı: Sanatsaldır. Mecazlar, benzetmeler, imgeler, kişileştirmeler gibi edebi sanatlar sıkça kullanılır. Dilin güzelliği ve çağrışım gücü ön plandadır.
- Yaklaşım: Özneldir. Şairin doğaya bakışı, doğadan etkilenişi, doğa ile ilgili kişisel duygu ve düşünceleri anlatılır. Her şairin doğa algısı farklı olabilir.
- Sonuç: Şiir, öznel ve sanatsal bir metindir.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Ansiklopedi metni sanatsal, şiir öğreticidir: Bu ifade yanlıştır. Ansiklopedi metni sanatsal değil, öğreticidir; şiir ise öncelikli olarak öğretici değil, sanatsaldır.
- B) Her ikisi de aynı dil işlevini kullanır: Bu da yanlıştır. Ansiklopedi metni "bilgi verme" (göndergesel) işlevini kullanırken, şiir "duygu ve estetik ifade etme" (şiirsel/sanatsal) işlevini kullanır.
- C) Ansiklopedi metni nesnel ve bilimsel, şiir öznel ve sanatsaldır: Bu ifade, yukarıdaki açıklamalarımızla tamamen örtüşmektedir. Ansiklopedi bilimsel gerçekleri tarafsızca sunarken, şiir şairin kişisel duygularını ve bakış açısını estetik bir dille aktarır.
- D) Her ikisi de gerçek bilgiler içerdiği için öğreticidir: Ansiklopedi metni gerçek bilgiler içerir ve öğreticidir. Ancak şiir, doğa gibi gerçek bir konuyu ele alsa bile, amacı bilgi vermek veya öğretmek değil, duygu ve estetik bir deneyim sunmaktır. Şiirdeki "gerçeklik" bilimsel gerçeklikten ziyade, şairin iç dünyasındaki gerçekliktir.
Bu karşılaştırmalar sonucunda, en doğru ve kapsamlı farkı C seçeneğinin ifade ettiğini görüyoruz.
Cevap C seçeneğidir.
