İnisiyatif mi İnsiyatif mi Test 1

Bir yönetici, ekibindeki bir çalışanın müşteri şikayetini beklenmedik bir çözümle hallettiğini görür ve "Senin bu ______ takdir ettim." der.
Boş bırakılan yere hangi kelime gelmelidir?

A) insiyatifini
B) inisiyatifini
C) insiyatifine
D) inisiyatifine

Sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım inceleyerek doğru cevabı bulalım. Bu tür sorular hem kelime bilgimizi hem de dil bilgisi kurallarını doğru kullanma yeteneğimizi ölçer.

• Adım 1: Cümlenin Anlamını Kavrayalım

  Cümlede bir yöneticinin, çalışanının beklenmedik ve başarılı bir çözümünü takdir ettiği belirtiliyor. Burada takdir edilen şey, çalışanın kendi başına, kimseden talimat almadan, duruma müdahale etme ve çözüm üretme yeteneğidir. Bu yeteneği ifade eden kelime "inisiyatif"tir.

• Adım 2: Kelimenin Doğru Yazılışını Belirleyelim

  Türkçede "inisiyatif" kelimesi, Fransızca kökenli olup "inisiyatif" şeklinde yazılır. "İnsiyatif" şeklindeki yazım yanlıştır. Bu nedenle A ve C seçenekleri, kelimenin yanlış yazımından dolayı elenir.

• Adım 3: Cümledeki Hâl Ekini Doğru Tespit Edelim

  Cümlede "Senin bu ______ takdir ettim." ifadesi geçiyor. "Takdir etmek" fiili, neyin takdir edildiğini belirtmek için belirtme hâli (-i, -ı, -u, -ü) ekini gerektirir. Yani, "neyi takdir ettim?" sorusunun cevabı belirtme hâlinde olmalıdır.

  • "İnisiyatif" kelimesi 'f' sesiyle biten bir ünsüzle bittiği için belirtme hâli eki "-i" olur.
  • Ancak, kelimenin sonuna iyelik eki ("senin" anlamında "-in") geldiğinde, belirtme hâli eki "-i" ile birleşerek "-ini" şeklini alır. Yani "senin inisiyatifin" + belirtme hâli eki "-i" = "inisiyatifini" olur.
  • "İnisiyatifine" şeklindeki ek ise yönelme hâli (-e, -a) ekidir ve "kime, neye" sorularına cevap verir. Cümlede "neyi takdir ettim" sorusuna cevap aradığımız için yönelme hâli uygun değildir.
• Adım 4: Seçenekleri Değerlendirelim
  • A) insiyatifini: Yazım yanlışı var ("insiyatif").
  • B) inisiyatifini: Hem yazım doğru ("inisiyatif") hem de hâl eki doğru ("-ini" belirtme hâli).
  • C) insiyatifine: Hem yazım yanlışı var ("insiyatif") hem de hâl eki yanlış ("-ine" yönelme hâli).
  • D) inisiyatifine: Yazım doğru ("inisiyatif") ancak hâl eki yanlış ("-ine" yönelme hâli).

Bu adımları takip ettiğimizde, hem kelimenin doğru yazılışına hem de cümlenin dil bilgisi kurallarına uygun olan seçeneğin B olduğunu görüyoruz.

Cevap B seçeneğidir.