Bu ders notu, KPSS'de sıklıkla karşınıza çıkan zamirler konusunu temelden ele alarak, farklı zamir türlerini ve özelliklerini sade bir dille açıklamaktadır. Testi çözerken başvurabileceğiniz pratik bilgiler ve ipuçları içerir.
Zamir (Adıl), isimlerin yerini tutan, onları temsil eden sözcüklerdir. Cümlede isimlerin tekrarlanmasını önler ve anlatıma akıcılık kazandırır.
İnsan isimlerinin yerini tutan zamirlerdir. Kimin konuştuğunu, kime konuşulduğunu veya kimden bahsedildiğini belirtirler.
💡 İpucu: "Ben" ve "sen" zamirleri yönelme eki (-e/-a) aldığında kökte değişime uğrar: "bana", "sana".
📝 Örnek: Ben okula gidiyorum. O, dün gelmedi.
Varlıkların, nesnelerin veya yerlerin adını söylemeden, onları işaret ederek yerini tutan zamirlerdir.
⚠️ Dikkat: "Bu kalem" (işaret sıfatı) ile "Bu benimki" (işaret zamiri) arasındaki farka dikkat edin. İşaret zamirleri çekim eki alabilirken, işaret sıfatları almaz.
📝 Örnek: Şunu bana verir misin? Onlar eskidi.
İsimlerin yerini soru yoluyla tutan zamirlerdir. Cevabı yine bir isim veya zamir olan sorular oluştururlar.
💡 İpucu: Bir soru sözcüğünün zamir olup olmadığını anlamak için, yerine bir isim veya zamir koyarak cümleyi tekrar okuyun.
📝 Örnek: Bunu kim yaptı? (Cevap: Ali / O)
Varlıkların adlarını belirsiz bir şekilde, net olmayan bir biçimde karşılayan zamirlerdir. Kimden veya neden bahsedildiği tam olarak belli değildir.
⚠️ Dikkat: "Her öğrenci" (belgisiz sıfat) ile "Herkes" (belgisiz zamir) arasındaki fark önemlidir. Belgisiz zamirler, bir ismin önüne gelmez, doğrudan ismin yerini tutar.
📝 Örnek: Herkes dışarı çıktı. Sınavda birkaçı başarılı oldu.
Türkçede sadece "kendi" sözcüğü dönüşlülük zamiridir. Eylemin bizzat özne tarafından yapıldığını veya öznenin kendine döndüğünü ifade eder.
💡 İpucu: "Ben kendim yaptım" cümlesinde "ben" kişi zamiri, "kendim" ise dönüşlülük zamiridir ve eylemi yapanın bizzat "ben" olduğunu vurgular.
📝 Örnek: Yemeği kendi hazırladı. İşleri kendimiz hallettik.
İsim tamlamalarında tamlananın yerini tutan, aitlik veya sahiplik bildiren "-ki" ekidir. Daima bitişik yazılır.
⚠️ Dikkat: İlgi zamiri "-ki", bir isim tamlamasında düşen tamlananın yerini tutar. Örneğin, "Benim kalemim kayboldu, seninki nerede?" (senin kalemin)
📝 Örnek: Benim arabam yeni, onunki eski. (onun arabası)
İyelik zamirleri, aslında bağımsız birer sözcük değil, isimlere eklenerek varlığın kime veya neye ait olduğunu bildiren eklerdir.
💡 İpucu: Bir sözcükte iyelik eki olup olmadığını anlamak için başına "benim, senin, onun, bizim, sizin, onların" kişi zamirlerinden birini getirmeyi deneyin.
📝 Örnek: Defterim kayboldu. (Benim defterim) Evleri çok büyük. (Onların evleri)