3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belgisiz sıfatla kurulan tamlamada anlatım bozukluğu vardır?
A) Birçok insan bu konuyu tartışıyor.
B) Bütün öğrenciler sınavda başarılı oldu.
C) Bazı sorular çok zordu.
D) Her iki takımlar da iyi oynadı.
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda, belgisiz sıfatlarla kurulan tamlamalarda meydana gelen anlatım bozukluklarını bulacağız. Öncelikle, belgisiz sıfatın ne olduğunu ve sıfat tamlamasının nasıl oluştuğunu hatırlayalım:
- Belgisiz Sıfat: Varlıkların sayısını, miktarını veya yerini tam olarak belirtmeyen sıfatlardır. Örneğin: birçok, bazı, bütün, her, birkaç, kimi...
- Sıfat Tamlaması: Bir ismin önüne gelerek onu niteleyen veya belirten sıfatla kurulan söz öbeğidir. Örneğin: "güzel ev", "üç elma", "birçok insan".
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve anlatım bozukluğu olup olmadığını kontrol edelim:
- A) Birçok insan bu konuyu tartışıyor.
- Burada "birçok" kelimesi belgisiz sıfattır ve "insan" ismini nitelemiştir. "Birçok insan" bir sıfat tamlamasıdır.
- "Birçok" zaten çoğul bir anlam taşıdığı için "insan" kelimesinin çoğul eki alması (insanlar) bir anlatım bozukluğu yaratmazdı, ancak bu haliyle de doğrudur. Cümlede herhangi bir anlatım bozukluğu yoktur.
- B) Bütün öğrenciler sınavda başarılı oldu.
- "Bütün" kelimesi belgisiz sıfattır ve "öğrenciler" ismini nitelemiştir. "Bütün öğrenciler" bir sıfat tamlamasıdır.
- "Bütün" kelimesi zaten bir topluluğu ifade eder ve "öğrenciler" kelimesinin çoğul eki alması anlamı pekiştirir. Cümlede herhangi bir anlatım bozukluğu yoktur.
- C) Bazı sorular çok zordu.
- "Bazı" kelimesi belgisiz sıfattır ve "sorular" ismini nitelemiştir. "Bazı sorular" bir sıfat tamlamasıdır.
- "Bazı" kelimesi zaten birden fazla varlığı ifade ettiği için "sorular" kelimesinin çoğul eki alması doğrudur. Cümlede herhangi bir anlatım bozukluğu yoktur.
- D) Her iki takımlar da iyi oynadı.
- Burada "her iki" ifadesi bir sıfat tamlaması oluşturur ve "takımlar" ismini nitelemiştir. "Her iki" ifadesi, "iki" sayısını belirterek bir kesinlik taşır.
- Ancak dikkat edin: "Her iki" ifadesi zaten "iki" sayısını açıkça belirttiği için, "takım" kelimesinin tekrar çoğul eki (-lar) almasına gerek yoktur. "Her iki takım" demek yeterlidir.
- "Her iki takımlar" demek, "iki" sayısını belirtirken bir de gereksiz yere çoğul eki kullanmak demektir. Bu durum, "gereksiz sözcük kullanımı"ndan kaynaklanan bir anlatım bozukluğudur.
- Cümlenin doğru hali "Her iki takım da iyi oynadı." şeklinde olmalıdır.
Bu nedenle, belgisiz sıfatla kurulan tamlamada anlatım bozukluğu olan cümle D seçeneğidir.
Cevap D seçeneğidir.
