Bir laboratuvar deneyinde farenin sempatik sinir sistemi bloke edildiğinde aşağıdaki durumlardan hangisinin gözlenmesi beklenmez?
A) Kalp atış hızında azalma
B) Kan basıncında düşüş
C) Sindirim aktivitesinde artış
D) Göz bebeklerinde genişleme
Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözebilmek için öncelikle sempatik sinir sisteminin vücudumuzdaki temel görevlerini ve "savaş ya da kaç" tepkisindeki rolünü iyi anlamamız gerekiyor. Daha sonra, bu sistem bloke edildiğinde hangi etkilerin ortadan kalkacağını veya tersine döneceğini düşüneceğiz.
- Sempatik Sinir Sistemi Nedir?
Otonom sinir sisteminin bir parçası olan sempatik sinir sistemi, vücudumuzu stres, tehlike veya fiziksel aktivite gibi durumlara hazırlar. Bu duruma "savaş ya da kaç" tepkisi denir. Sempatik sistem aktive olduğunda, vücutta bir dizi değişiklik meydana gelir.
- Sempatik Sinir Sistemi Bloke Edildiğinde Ne Olur?
Eğer sempatik sinir sistemi bloke edilirse, bu sistemin normalde yol açtığı etkiler ya engellenir ya da tersine döner. Yani, vücut "savaş ya da kaç" moduna giremez ve bu tepkiler baskılanır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Kalp atış hızında azalma:
Sempatik sinir sistemi normalde kalp atış hızını artırır. Eğer bu sistem bloke edilirse, kalp atış hızını artıran etki ortadan kalkar ve kalp atış hızı azalır veya normal dinlenme seviyesine döner. Bu durum, sempatik blokajda beklenen bir sonuçtur.
- B) Kan basıncında düşüş:
Sempatik sinir sistemi normalde kan damarlarını daraltarak (vazokonstriksiyon) kan basıncını yükseltir. Eğer bu sistem bloke edilirse, damarların daralması engellenir ve kan basıncı düşer. Bu durum da beklenen bir sonuçtur.
- C) Sindirim aktivitesinde artış:
Sempatik sinir sistemi "savaş ya da kaç" tepkisi sırasında enerjiyi hayati organlara yönlendirmek için sindirim aktivitesini azaltır. Eğer bu sistem bloke edilirse, sindirim üzerindeki baskı kalkar ve sindirim aktivitesi artar (parasempatik sistemin etkisi daha belirgin hale gelir). Bu da beklenen bir sonuçtur.
- D) Göz bebeklerinde genişleme:
Sempatik sinir sistemi tehlike anında daha fazla ışık alabilmek ve görüşü iyileştirmek için göz bebeklerini genişletir (midriyazis). Eğer sempatik sinir sistemi bloke edilirse, göz bebeklerini genişleten bu etki engellenir. Dolayısıyla, göz bebeklerinde genişleme yerine, ya normal boyutlarında kalmaları ya da parasempatik sistemin etkisiyle daralmaları (miyozis) beklenir. Göz bebeklerinde genişleme, sempatik sistemin bloke edildiği bir durumda beklenmez; tam tersi bir durumdur.
Bu analizlere göre, sempatik sinir sistemi bloke edildiğinde göz bebeklerinde genişleme gözlenmesi beklenmez.
Cevap D seçeneğidir.
