Sempatik sinir sisteminin aktive olduğu bir durumda salgılanan temel nörotransmitter maddeler nelerdir?
A) Sadece asetilkolin
B) Sadece norepinefrin
C) Preganglionik sinir uçlarında asetilkolin, postganglionik sinir uçlarında norepinefrin
D) Preganglionik ve postganglionik sinir uçlarında sadece norepinefrin
Sempatik sinir sistemi, vücudumuzu stresli durumlar ve acil durumlar için hazırlayan, "savaş ya da kaç" tepkisini yöneten otonom sinir sisteminin önemli bir parçasıdır. Bu sistemin nasıl çalıştığını ve hangi kimyasal habercileri (nörotransmitterleri) kullandığını adım adım inceleyelim:
- Otonom Sinir Sisteminin Yapısı: Otonom sinir sistemi, merkezi sinir sisteminden hedef organlara bilgi taşıyan iki nöron zincirinden oluşur: preganglionik nöron ve postganglionik nöron. Bu iki nöron, bir gangliyon adı verilen bir kavşakta sinaps yapar.
- Preganglionik Sempatik Sinir Uçlarında Salgılanan Nörotransmitter: Hem sempatik hem de parasempatik sistemdeki tüm preganglionik nöronlar, postganglionik nöronlarla sinaps yaptıkları gangliyonlarda asetilkolin (ACh) salgılar. Bu, otonom sinir sisteminin genel bir kuralıdır. Salgılanan asetilkolin, postganglionik nöron üzerindeki nikotinik reseptörlere bağlanarak sinyali iletir.
- Postganglionik Sempatik Sinir Uçlarında Salgılanan Temel Nörotransmitter: Sempatik sistemin postganglionik nöronlarının büyük çoğunluğu, hedef organlardaki (kalp, kan damarları, sindirim sistemi organları vb.) reseptörlere norepinefrin (NE) salgılar. Bu nedenle sempatik sistem genellikle "adrenerjik sistem" olarak da adlandırılır. Norepinefrin, hedef hücrelerdeki adrenerjik reseptörlere bağlanarak ilgili tepkileri (kalp atış hızının artması, kan damarlarının daralması vb.) tetikler. (Küçük bir istisna olarak, ter bezlerine giden sempatik postganglionik nöronlar asetilkolin salgılar, ancak genel ve temel kural norepinefrindir.)
- Seçenek A'nın İncelenmesi: "Sadece asetilkolin" ifadesi yanlıştır, çünkü postganglionik sempatik nöronların çoğu norepinefrin salgılar.
- Seçenek B'nin İncelenmesi: "Sadece norepinefrin" ifadesi yanlıştır, çünkü preganglionik sempatik nöronlar asetilkolin salgılar.
- Seçenek D'nin İncelenmesi: "Preganglionik ve postganglionik sinir uçlarında sadece norepinefrin" ifadesi yanlıştır, çünkü preganglionik uçlarda asetilkolin salgılanır.
- Seçenek C'nin Doğruluğu: "Preganglionik sinir uçlarında asetilkolin, postganglionik sinir uçlarında norepinefrin" ifadesi, sempatik sinir sisteminin nörotransmitter salınımını doğru ve eksiksiz bir şekilde özetlemektedir.
Bu bilgiler ışığında, sempatik sinir sisteminin aktive olduğu bir durumda salgılanan temel nörotransmitter maddeler preganglionik sinir uçlarında asetilkolin ve postganglionik sinir uçlarında norepinefrindir.
Cevap C seçeneğidir.
