Merhaba sevgili öğrenciler,
Şimdi birlikte "Ben bir ceviz ağacıyım Gülhane Parkı'nda / Ne sen bunun farkındasın ne de polis farkında" dizelerinde kullanılan edebî sanatı adım adım inceleyelim:
- Dizelerin Anlamı: Bu dizelerde, bir ceviz ağacı "Ben" diyerek kendisinden bahsediyor ve adeta bir insan gibi konuşuyor, kendi varlığının farkında olunmadığından yakınıyor.
- Edebî Sanatları Hatırlayalım:
- A) Teşhis (Kişileştirme): Cansız varlıklara, hayvanlara veya soyut kavramlara insanlara özgü özellikler verme sanatıdır. Onları insan gibi düşündürme, hissettirme veya davranma durumudur.
- B) İntak (Konuşturma): Cansız varlıkları veya hayvanları doğrudan konuşturma sanatıdır. İntak sanatı, teşhis sanatının özel bir türüdür; yani her intak aynı zamanda bir teşhistir.
- C) Teşbih (Benzetme): İki farklı varlık veya kavram arasında ortak bir özellikten yola çıkarak benzetme yapma sanatıdır. Genellikle "gibi", "sanki" gibi edatlar kullanılır.
- D) Mübalağa (Abartma): Bir durumu, olayı veya özelliği olduğundan çok daha büyük, küçük, önemli veya önemsiz gösterme, abartma sanatıdır.
- Dizelerdeki Durumun İncelenmesi: Dizelerde bir ceviz ağacı, "Ben bir ceviz ağacıyım..." diyerek kendisini ifade ediyor ve konuşuyor. Ağaçlar canlı varlıklar olsa da, insanlar gibi konuşma yeteneğine sahip değildirler. Şair, ceviz ağacına konuşma gibi insana özgü bir özellik yükleyerek onu kişileştirmiştir.
- Doğru Sanatın Belirlenmesi: Ceviz ağacına konuşma özelliği verilmesi, ona insana özgü bir nitelik kazandırılmasıdır. Bu durum, doğrudan Teşhis (Kişileştirme) sanatının tanımına uymaktadır. İntak sanatı da burada mevcuttur çünkü ağaç gerçekten konuşmaktadır. Ancak teşhis, cansız varlıklara veya hayvanlara insan özellikleri verme sanatının genel adıdır ve konuşma da bu özelliklerden biridir. Dolayısıyla teşhis, bu durumu kapsayan daha genel ve temel bir sanattır. Dizelerdeki temel etki, bir ağacın insan gibi bir "ben" bilincine sahip olması ve konuşmasıyla kişileştirilmesidir.
- Diğer Seçeneklerin Neden Uygun Olmadığı:
- Dizelerde herhangi bir benzetme ("gibi", "sanki" vb.) yapılmadığı için Teşbih değildir.
- Dizelerde herhangi bir abartma durumu söz konusu olmadığı için Mübalağa değildir.
Bu nedenle, dizelerde kullanılan edebî sanat Teşhis'tir.
Cevap A seçeneğidir.
