5.
Küçük kız, odasında sessizce kitap okuyordu. Annesinin seslenmesiyle yerinden fırladı, kapıyı açtı ve koridora çıktı. Annesinin elindeki paketi merakla inceledi.
Bu parçada geçen aşağıdaki fiillerden hangisi diğerlerinden farklı özelliktedir?
A) okuyordu
B) fırladı
C) açtı
D) inceledi
Merhaba sevgili öğrencilerim! Bu soruda bizden, verilen parçadaki fiillerden hangisinin diğerlerinden farklı bir özellikte olduğunu bulmamız isteniyor. Fiillerin özelliklerini incelerken genellikle zaman ve kip eklerine bakarız. Haydi, her bir seçeneği tek tek inceleyelim:
- Öncelikle, parçadaki fiilleri ve seçeneklerde verilen hallerini belirleyelim:
- okuyordu: "oku-" fiil köküne "-yor" (şimdiki zaman eki) ve "-du" (ek fiilin hikaye çekimi) ekleri gelmiştir.
- fırladı: "fırla-" fiil köküne "-dı" (görülen geçmiş zaman eki) gelmiştir.
- açtı: "aç-" fiil köküne "-tı" (görülen geçmiş zaman eki) gelmiştir.
- inceledi: "incele-" fiil köküne "-di" (görülen geçmiş zaman eki) gelmiştir.
- Şimdi bu fiillerin zaman özelliklerine bakalım:
- A) okuyordu: Bu fiil, "şimdiki zamanın hikayesi" ile çekimlenmiştir. Yani, bir fiil köküne önce bir zaman eki (şimdiki zaman -yor) gelmiş, ardından ek fiilin hikaye çekimi (-du) eklenmiştir. Bu tür fiillere birleşik zamanlı fiil denir. Geçmişte belli bir süre devam eden bir eylemi anlatır.
- B) fırladı: Bu fiil, "görülen geçmiş zaman" ile çekimlenmiştir. Fiil köküne sadece bir tane zaman eki (-dı) gelmiştir. Bu tür fiillere basit zamanlı fiil denir. Geçmişte tamamlanmış, kesin bir eylemi anlatır.
- C) açtı: Bu fiil de "görülen geçmiş zaman" ile çekimlenmiştir. Fiil köküne sadece bir tane zaman eki (-tı) gelmiştir. Bu da basit zamanlı bir fiildir.
- D) inceledi: Bu fiil de "görülen geçmiş zaman" ile çekimlenmiştir. Fiil köküne sadece bir tane zaman eki (-di) gelmiştir. Bu da basit zamanlı bir fiildir.
- Gördüğümüz gibi, "okuyordu" fiili iki zaman eki alarak birleşik zamanlı bir fiil olmuştur. Diğer fiiller olan "fırladı", "açtı" ve "inceledi" ise sadece birer zaman eki alarak basit zamanlı fiillerdir. Bu nedenle, "okuyordu" fiili diğerlerinden farklı bir özelliktedir.
Cevap B seçeneğidir.
