Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruda bir cümlenin fiilinin çatı özelliğini bulacağız. Fiilin çatı özelliği, fiilin özneyle olan ilişkisini (etken/edilgen) ve nesne alıp almadığını (geçişli/geçişsiz) gösterir. Adım adım inceleyelim:
-
1. Adım: Cümledeki fiili bulalım.
"Müzeyi gezen turistler, rehber eşliğinde eserleri inceledi." cümlesindeki fiil "inceledi" sözcüğüdür.
-
2. Adım: Fiilin özneyle ilişkisini (etken mi, edilgen mi?) belirleyelim.
- Bir fiilin etken olabilmesi için, işi yapan gerçek bir öznesinin olması ve fiilin "-l" veya "-n" eklerini almaması gerekir.
- Bir fiilin edilgen olabilmesi için, işi yapanın belli olmaması veya işin başkası tarafından yapılması ve fiilin "-l" veya "-n" eklerini alması gerekir.
- "İnceledi" fiilini kimin yaptığına bakalım: "Müzeyi gezen turistler" işi yapan gerçek öznedir. Fiil "-l" veya "-n" eklerini almamıştır. Bu durumda fiilimiz etken çatılıdır.
-
3. Adım: Fiilin nesne alıp almadığını (geçişli mi, geçişsiz mi?) belirleyelim.
- Bir fiilin geçişli olabilmesi için, nesne alabilmesi veya başına "onu" zamirini getirdiğimizde anlamlı olması gerekir.
- Bir fiilin geçişsiz olabilmesi için, nesne alamaması veya başına "onu" zamirini getirdiğimizde anlamsız olması gerekir.
- "İnceledi" fiilinin başına "onu" zamirini getirelim: "onu inceledi". Bu ifade anlamlıdır. Ayrıca cümlede "eserleri" sözcüğü fiilin nesnesidir ("Neyi inceledi?" sorusuna "eserleri" cevabını alıyoruz). Bu durumda fiilimiz geçişli çatılıdır.
-
4. Adım: Bulduğumuz özellikleri birleştirelim.
"İnceledi" fiili hem etken hem de geçişli özelliktedir.
Bu özelliklere uyan seçeneği işaretleyelim.
Cevap C seçeneğidir.
