Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen cümlenin fiilinin çatı özelliklerini bulmamız isteniyor. Fiil çatısı, fiilin özne ve nesne ile olan ilişkisini gösteren bir konudur. İki ana başlık altında incelenir: özne-yüklem ilişkisi ve nesne-yüklem ilişkisi.
Şimdi adım adım çözümleyelim:
- Öncelikle cümlenin yüklemini (fiilini) bulalım: "Yazar, romanını üç yılda tamamlayabildi." Fiilimiz "tamamlayabildi"dir.
- Şimdi bu fiilin özne-yüklem ilişkisine göre çatı özelliğini inceleyelim:
- Fiili gerçekleştiren özne cümlede açıkça belirtilmiş mi? Evet, "Yazar" kelimesi fiili gerçekleştiren gerçek öznedir. Yazar, romanını tamamlayabilen kişidir.
- Fiil "-l" veya "-n" eklerini alarak edilgen ya da dönüşlü olmuş mu? Hayır, "tamamlamak" fiili bu ekleri almamıştır.
- Fiil "-ş" ekini alarak işteşlik özelliği göstermiş mi? Hayır.
- Bu durumda, fiili yapan özne belli olduğu ve fiil özel bir ek almadığı için fiilimiz Etken çatılıdır.
- Şimdi de fiilin nesne-yüklem ilişkisine göre çatı özelliğini inceleyelim:
- Fiilin nesne alıp almadığını anlamak için fiilin başına "onu" kelimesini getirmeyi deneyebiliriz. "Onu tamamlayabildi" diyebiliyor muyuz? Evet, diyebiliyoruz. Cümlede de zaten "romanını" kelimesi nesne görevindedir. (Yazar neyi tamamlayabildi? Romanını.)
- Fiil nesne alabildiği için fiilimiz Geçişli çatılıdır.
- Sonuç olarak, "tamamlayabildi" fiili hem Etken hem de Geçişli özelliktedir.
Bu özellikler A seçeneğinde doğru bir şekilde verilmiştir.
Cevap A seçeneğidir.
