6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde nesnesine göre geçişsiz bir fiil kullanılmıştır?
A) Öğrenciler sınav sorularını çözdü.
B) Annem güzel bir yemek pişirdi.
C) Kuşlar gökyüzünde süzülüyor.
D) Müdür toplantıda önemli kararlar aldı.
Bu soruda bizden, nesnesine göre geçişsiz bir fiil kullanılan cümleyi bulmamız isteniyor. Öncelikle "nesnesine göre geçişsiz fiil" ne demek, onu hatırlayalım:
- Geçişli Fiil: Nesne alabilen fiillerdir. Fiile "neyi?" veya "kimi?" sorularını sorduğumuzda cevap alabiliyorsak veya fiilin önüne "onu" kelimesini getirebiliyorsak (ve anlamlı oluyorsa), o fiil geçişlidir.
- Geçişsiz Fiil: Nesne alamayan fiillerdir. Fiile "neyi?" veya "kimi?" sorularını sorduğumuzda cevap alamıyorsak ve fiilin önüne "onu" kelimesini getiremiyorsak (anlamsız oluyorsa), o fiil geçişsizdir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve her bir cümlenin fiilini bu kurala göre değerlendirelim:
- A) Öğrenciler sınav sorularını çözdü. Bu cümlede fiil "çözdü"dür. "Neyi çözdü?" diye sorduğumuzda "sınav sorularını" cevabını alırız. Ayrıca fiilin önüne "onu" kelimesini getirebiliriz: "Onu çözdü." (sınav sorularını çözdü). Bu fiil nesne alabildiği için geçişlidir.
- B) Annem güzel bir yemek pişirdi. Bu cümlede fiil "pişirdi"dir. "Neyi pişirdi?" diye sorduğumuzda "güzel bir yemek" cevabını alırız. Fiilin önüne "onu" kelimesini de getirebiliriz: "Onu pişirdi." (yemeği pişirdi). Bu fiil de nesne alabildiği için geçişlidir.
- C) Kuşlar gökyüzünde süzülüyor. Bu cümlede fiil "süzülüyor"dur. "Neyi süzülüyor?" veya "Kimi süzülüyor?" diye sorduğumuzda bir cevap alamayız. Fiilin önüne "onu" kelimesini getirmeye çalışalım: "Onu süzülüyor." dediğimizde cümlenin anlamsız olduğunu görürüz. Bu fiil nesne alamadığı için geçişsizdir.
- D) Müdür toplantıda önemli kararlar aldı. Bu cümlede fiil "aldı"dır. "Neyi aldı?" diye sorduğumuzda "önemli kararlar" cevabını alırız. Fiilin önüne "onu" kelimesini de getirebiliriz: "Onu aldı." (kararları aldı). Bu fiil de nesne alabildiği için geçişlidir.
Bu durumda, nesnesine göre geçişsiz fiil kullanılan cümle C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
