Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, Harf Devrimi ile birlikte Türkçenin yazımında sistematik olarak uygulanmaya başlanan "ünsüz benzeşmesi" (veya diğer adıyla "ünsüz sertleşmesi") kuralına uygun yazılmış kelimeyi bulmamız isteniyor. Öncelikle bu kuralı hatırlayalım:
- Türkçede bir kelime "f, s, t, k, ç, ş, h, p" (FıSTıKÇı ŞaHaP) sert ünsüzlerinden biriyle bitiyorsa,
- Ve bu kelimeye "c, d, g" yumuşak ünsüzlerinden biriyle başlayan bir ek geliyorsa,
- Ekin başındaki yumuşak ünsüz, kendisinden önceki sert ünsüzün etkisiyle sertleşerek "ç, t, k"ye dönüşür.
Şimdi seçenekleri bu kurala göre inceleyelim:
- A) Kitabı: Kelimenin kökü "kitap"tır. "Kitap" kelimesi 'p' sert ünsüzüyle biter. Gelen ek '-ı' bir ünlü harftir. Bu durumda 'p' ünsüzü 'b'ye dönüşerek yumuşar. Bu kurala "ünsüz yumuşaması" denir, "ünsüz benzeşmesi" değildir. Dolayısıyla bu seçenek doğru kuralı temsil etmez.
- B) Dolaba: Kelimenin kökü "dolap"tır. "Dolap" kelimesi 'p' sert ünsüzüyle biter. Gelen ek '-a' bir ünlü harftir. Bu durumda 'p' ünsüzü 'b'ye dönüşerek yumuşar. Bu da "ünsüz yumuşaması" kuralına örnektir, "ünsüz benzeşmesi" değildir.
- C) Çorabçı: Kelimenin kökü "çorap"tır. "Çorap" kelimesi 'p' sert ünsüzüyle biter. Gelen ek '-cı' yumuşak 'c' ünsüzüyle başlar. Ünsüz benzeşmesi kuralına göre, 'c' harfinin 'ç'ye dönüşmesi gerekir. Ayrıca, ek ünlüyle başlamadığı için 'p' harfi yumuşamaz, 'p' olarak kalır. Doğru yazımı "çorapçı" olmalıdır. Bu kelime kurala uygun yazılmamıştır.
- D) Kebapçı: Kelimenin kökü "kebap"tır. "Kebap" kelimesi 'p' sert ünsüzüyle biter. Gelen ek '-cı' yumuşak 'c' ünsüzüyle başlar. Ünsüz benzeşmesi kuralına göre, ekin başındaki 'c' harfi sertleşerek 'ç'ye dönüşmüştür. Ayrıca, ek ünlüyle başlamadığı için 'p' harfi yumuşamamış, 'p' olarak kalmıştır. Bu kelime, ünsüz benzeşmesi kuralına tamamen uygun olarak yazılmıştır.
Bu açıklamalara göre, ünsüz benzeşmesi kuralına uygun yazılan kelime D seçeneğidir.
Cevap D seçeneğidir.
