Sevgili öğrenciler, bu soruda "Gözlemci" sözcüğünün nasıl türetildiğini inceleyip, aynı türetme yapısına sahip seçeneği bulacağız.
- "Gözlemci" kelimesinin yapısı: Bu kelimenin kökü "göz" (bir isimdir). "Göz" isminden "-le" yapım ekiyle "gözle-" (bir fiil kökü) türetilir. (Örnek: gözlemek) "Gözle-" fiil kökünden "-m" yapım ekiyle "gözlem" (bir isim) türetilir. (Örnek: gözlem yapmak) Son olarak, "gözlem" isminden "-ci" yapım ekiyle "gözlemci" (bir isim) türetilir. Yani, "Gözlemci" kelimesinin son türeme adımı bir isimden başka bir isim türetme şeklindedir: Gözlem (isim) + -ci (yapım eki) = Gözlemci (isim). Biz de seçeneklerde bu yapıyı arayacağız.
- Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Yazılı: Kökü "Yaz-" (bir fiil) ve "-ılı" (fiilden isim veya sıfat yapan ek) ile türemiştir. Yapılışı: Fiil + yapım eki = İsim/Sıfat. (Örnek: yazılı sınav) Bu, "Gözlemci" kelimesinin son türeme yapısıyla aynı değildir.
- B) Sevgi: Kökü "Sev-" (bir fiil) ve "-gi" (fiilden isim yapan ek) ile türemiştir. Yapılışı: Fiil + yapım eki = İsim. Bu da "Gözlemci" kelimesinin son türeme yapısıyla aynı değildir.
- C) Silgi: Kökü "Sil-" (bir fiil) ve "-gi" (fiilden isim yapan ek) ile türemiştir. Yapılışı: Fiil + yapım eki = İsim. Bu da "Gözlemci" kelimesinin son türeme yapısıyla aynı değildir.
- D) Yolcu: Kökü "Yol" (bir isim) ve "-cu" (isimden isim yapan ek) ile türemiştir. Yapılışı: İsim + yapım eki = İsim. (Örnek: yolda giden kişi, yolcu) Bu yapı, "Gözlemci" kelimesinin son türeme yapısı olan isimden isim türetme ile tamamen aynıdır.
Bu durumda, "Gözlemci" sözcüğünün yapılışı ile özdeş olan kelime "Yolcu"dur.
Cevap D seçeneğidir.
