10. "Öğrenciler sınıfta sessizce ders dinliyorlardı." cümlesinde altı çizili kelimenin ekleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) İki yapım eki almıştır
B) İki çekim eki almıştır
C) Bir yapım, bir çekim eki almıştır
D) Hiç ek almamıştır
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugün, "Öğrenciler sınıfta sessizce ders dinliyorlardı." cümlesindeki altı çizili "sessizce" kelimesinin eklerini inceleyeceğiz. Bu tür kelime analizleri, dil bilgisi konularını daha iyi anlamanıza yardımcı olur. Haydi adım adım inceleyelim:
- Öncelikle, "sessizce" kelimesinin kökünü bulalım. Kelimenin kökü "ses"tir. "Ses" bir isimdir.
- Şimdi köke gelen ilk eki inceleyelim: "-siz".
- "Ses" (isim) + "-siz" eki = "sessiz" (sıfat).
- Bu ek, bir isimden yeni bir sıfat türetmiştir ("sesi olmayan" anlamında). Kelimenin türünü ve anlamını değiştirdiği için "-siz" eki bir yapım ekidir (isimden sıfat yapım eki).
- Şimdi de "sessiz" kelimesine gelen ikinci eki inceleyelim: "-ce".
- "Sessiz" (sıfat) + "-ce" eki = "sessizce" (zarf).
- Bu ek, bir sıfatı zarfa dönüştürerek eylemin nasıl yapıldığını (sessiz bir şekilde) belirtir. Kelimenin türünü değiştirmesine rağmen, bu tür "durum" veya "tarz" bildiren ekler, bazı dil bilgisi yaklaşımlarında kelimenin anlamını tamamen değiştirmeyip cümlede üstlendiği görevi (sıfat olmaktan zarf olmaya) değiştirdiği için çekim eki (durum eki) olarak kabul edilir. Bu ek, kelimeye yeni bir anlam katmaktan ziyade, onun cümlede nasıl bir işlev göreceğini belirler.
- Sonuç olarak, "sessizce" kelimesi sırasıyla bir yapım eki ("-siz") ve bir çekim eki ("-ce") almıştır.
Bu durumda, "sessizce" kelimesi bir yapım eki ve bir çekim eki almıştır.
Cevap C seçeneğidir.
