1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "-cik" eki küçültme anlamı katmıştır?
A) Çocuk, bahçede minik köpeğiyle oynuyordu.
B) Yeni teyzesine hediye olarak güzel bir bileklik aldı.
C) Anneannem bana el işi bir yelek örmüş.
D) Kardeşim odasında yalnız başına kitap okuyordu.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, Türkçe'deki "-cik" ekinin hangi cümlede küçültme anlamı kattığını bulmamız isteniyor. "-cik" eki, eklendiği kelimeye genellikle küçültme, sevgi, şefkat veya bazen acıma gibi anlamlar katar. Bizim odaklanacağımız anlam ise "küçültme"dir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Çocuk, bahçede minik köpeğiyle oynuyordu.
- Bu cümlede doğrudan "-cik" ekiyle türemiş bir kelime bulunmamaktadır. Ancak, "minik" kelimesi "çok küçük" anlamına gelir ve bir şeyin boyut olarak küçük olduğunu açıkça ifade eder. "-cik" eki de isimlere veya sıfatlara eklenerek tam da bu "küçültme" anlamını katar (örneğin "köpek" kelimesine "-cik" ekleseydik "köpecik" olurdu ve "minik köpek" anlamına gelirdi). Bu nedenle, bu cümle "-cik" ekinin kattığı küçültme anlamını "minik" kelimesi aracılığıyla en net şekilde yansıtmaktadır.
- B) Yeni teyzesine hediye olarak güzel bir bileklik aldı.
- Buradaki "bileklik" kelimesi "bilek" köküne "-lik" ekinin gelmesiyle oluşmuştur. "-lik" eki, bir şeyin ait olduğu yeri, mesleği, aracı veya soyut bir kavramı ifade eder (örneğin "gözlük", "kömürlük", "gençlik"). Küçültme anlamı katmaz.
- C) Anneannem bana el işi bir yelek örmüş.
- "Yelek" kelimesi bir giysi adıdır ve herhangi bir ek almamıştır. Küçültme anlamı taşımaz.
- D) Kardeşim odasında yalnız başına kitap okuyordu.
- "Kitap" kelimesi bir nesne adıdır ve herhangi bir ek almamıştır. Küçültme anlamı taşımaz. (Eğer "kitapçık" olsaydı, o zaman küçültme anlamı katardı, çünkü "kitapçık" küçük kitap anlamına gelir.)
Gördüğümüz gibi, diğer seçeneklerde "-cik" ekinin işlevini yerine getiren veya küçültme anlamı taşıyan bir kelime bulunmamaktadır. A seçeneğinde ise doğrudan "-cik" eki olmasa da, "minik" kelimesiyle küçültme anlamı çok açık bir şekilde ifade edilmiştir ve bu anlam, "-cik" ekinin temel işlevlerinden biridir.
Cevap A seçeneğidir.
