2. "Bu yemek biraz ekşimsi bir tada sahip." cümlesindeki "ekşimsi" sözcüğü için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) "-ce" ekiyle türetilmiş bir küçültme sıfatıdır.
B) "-ımsı" ekiyle türetilmiş bir küçültme sıfatıdır.
C) "-cik" ekiyle türetilmiş bir küçültme sıfatıdır.
D) Küçültme sıfatı değildir, pekiştirme sıfatıdır.
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, "Bu yemek biraz ekşimsi bir tada sahip." cümlesindeki "ekşimsi" sözcüğünün yapısını ve anlamını inceleyerek doğru seçeneği bulmamız isteniyor. Hadi adım adım inceleyelim:
- Öncelikle, incelenmesi gereken sözcük "ekşimsi"dir.
- Bu sözcüğü kök ve eklerine ayırırsak: "ekşi" (kök) + "-msı" (ek) şeklinde olduğunu görürüz.
- "Ekşi" kelimesi bir tattır. "-msı" (veya ünlü uyumuna göre "-imsi", "-umsu", "-ümsü") eki, bir şeye benzeme, andırma veya bir niteliği tam olarak değil, biraz taşıma anlamı katar. Örneğin: "yeşilimsi" (yeşile çalan, biraz yeşil), "mavimsi" (biraz mavi).
- "Ekşimsi" kelimesi de "tam ekşi olmayan, ekşiye yakın, biraz ekşi" anlamına gelir. Bu durum, bir niteliğin şiddetini azaltma, yani küçültme veya zayıflatma işlevi görür.
- Cümlede "ekşimsi bir tada" ifadesinde, "ekşimsi" kelimesi "tat" ismini nitelediği için bir sıfattır.
- Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) "-ce" ekiyle türetilmiş bir küçültme sıfatıdır.
- "Ekşimsi" sözcüğünde "-ce" eki yoktur. "-ce" eki genellikle "Türkçe", "güzelce" gibi kelimelerde kullanılır ve farklı anlamlar katar. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
- B) "-ımsı" ekiyle türetilmiş bir küçültme sıfatıdır.
- "Ekşimsi" sözcüğü, "ekşi" kelimesine "-msı" (ünlü uyumuna göre "-ımsı") ekinin gelmesiyle oluşmuştur. Bu ek, kelimeye "biraz, tam olmayan" anlamı katarak bir nevi küçültme veya zayıflatma (attenuation) işlevi görür. Ayrıca, "tada" ismini nitelediği için bir sıfattır. Bu nedenle B seçeneği doğrudur.
- C) "-cik" ekiyle türetilmiş bir küçültme sıfatıdır.
- "Ekşimsi" sözcüğünde "-cik" eki yoktur. "-cik" eki "küçücük", "azıcık", "evcik" gibi kelimelerde kullanılır ve doğrudan küçültme anlamı katar. Bu nedenle C seçeneği yanlıştır.
- D) Küçültme sıfatı değildir, pekiştirme sıfatıdır.
- "Ekşimsi" kelimesi "biraz ekşi" anlamına geldiği için bir niteliği azaltır, yani küçültme veya zayıflatma anlamı taşır. Pekiştirme sıfatları ise bir niteliği güçlendirir (örneğin: "sapsarı", "kapkara"). Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.
Yukarıdaki açıklamalara göre, "ekşimsi" sözcüğü "-ımsı" ekiyle türetilmiş ve "biraz ekşi" anlamı taşıyarak bir küçültme sıfatı görevi görmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
