"Sanat toplum içindir." anlayışını benimseyen ve bu doğrultuda eserler veren Tanzimat İkinci Dönem sanatçısı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Recaizade Mahmut Ekrem
B) Abdülhak Hamit Tarhan
C) Samipaşazade Sezai
D) Hiçbiri
Sevgili öğrenciler,
Bu soruyu doğru bir şekilde çözebilmek için Tanzimat Dönemi'nin iki ana evresini ve bu evrelerdeki sanat anlayışlarını iyi bilmemiz gerekiyor. Haydi adım adım inceleyelim:
- Tanzimat Dönemi ve Sanat Anlayışları:
- Tanzimat Dönemi Türk edebiyatında Batılılaşma hareketinin başladığı önemli bir evredir. Bu dönem kendi içinde ikiye ayrılır:
- Tanzimat Birinci Dönem (1860-1876): Bu dönem sanatçıları (Şinasi, Namık Kemal, Ziya Paşa gibi) "Sanat toplum içindir" anlayışını benimsemişlerdir. Amaçları, halkı aydınlatmak, toplumsal sorunlara dikkat çekmek, hak, adalet, hürriyet gibi kavramları işlemektir. Eserlerinde toplumsal fayda ön plandadır.
- Tanzimat İkinci Dönem (1876-1896): Bu dönem sanatçıları (Recaizade Mahmut Ekrem, Abdülhak Hamit Tarhan, Samipaşazade Sezai, Nabizade Nazım gibi) genellikle "Sanat sanat içindir" anlayışını benimsemişlerdir. Sanatsal güzelliğe, estetiğe, bireysel duygu ve düşüncelere daha fazla önem vermişlerdir. Toplumsal konulara daha az yer verilmiş, dil ağırlaşmıştır.
- Sorunun Odak Noktası: Soru bizden "Sanat toplum içindir" anlayışını benimseyen ve bu doğrultuda eser veren bir Tanzimat İkinci Dönem sanatçısı istiyor. Bu, aslında İkinci Dönem'in genel karakteristiğine aykırı bir durumdur. Ancak bazı sanatçılar, genel eğilimin dışında, eserlerinde toplumsal konulara da değinebilmişlerdir.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Recaizade Mahmut Ekrem: Tanzimat İkinci Dönem'in önemli isimlerinden biridir. "Sanat sanat içindir" anlayışının en güçlü savunucularındandır. Eserlerinde estetik ve bireysel konulara ağırlık vermiştir.
- B) Abdülhak Hamit Tarhan: Yine Tanzimat İkinci Dönem'in "Şair-i Azam"ıdır. Şiirlerinde ölüm, metafizik, aşk gibi bireysel ve evrensel temaları işlemiş, romantik bir anlayışla "sanat sanat içindir" ilkesine bağlı kalmıştır.
- C) Samipaşazade Sezai: Tanzimat İkinci Dönem romancısı ve hikayecisidir. En bilinen eseri olan "Sergüzeşt" romanında kölelik kurumunu ele almış, Dilber adlı bir cariyenin dramını anlatarak dönemin toplumsal bir sorununa, insan hakları ve özgürlük meselesine dikkat çekmiştir. Bu yönüyle, İkinci Dönem'in genel "sanat sanat içindir" eğiliminin dışına çıkarak "sanat toplum içindir" anlayışına yakın bir eser vermiştir.
- D) Hiçbiri: Yukarıdaki açıklamalar ışığında, Samipaşazade Sezai'nin "Sergüzeşt" romanıyla toplumsal bir konuya değinmesi, onu bu sorunun cevabı yapmaktadır.
Bu durumda, Tanzimat İkinci Dönem'in genel eğilimi "sanat sanat içindir" olsa da, Samipaşazade Sezai'nin "Sergüzeşt" adlı eseriyle kölelik gibi toplumsal bir konuyu işlemesi, onu "Sanat toplum içindir" anlayışına en yakın isim yapmaktadır.
Cevap C seçeneğidir.
