Bir bireyin yaşadığı travmatik bir olaydan sonra olayı sık sık anımsama, kabuslar görme, olayla ilgili uyaranlardan kaçınma ve aşırı tetikte olma gibi belirtiler göstermesi aşağıdaki bozukluklardan hangisinin göstergesi olabilir?
A) Travma sonrası stres bozukluğu
B) Akut stres bozukluğu
C) Dissosiyatif bozukluk
D) Uyum bozukluğu
Sevgili öğrenciler, bu soru travmatik bir olay sonrası ortaya çıkabilecek psikolojik tepkileri ve bozuklukları anlamamızı istiyor. Verilen belirtileri adım adım inceleyelim:
- Olayı sık sık anımsama ve kabuslar görme: Bu belirtiler, travmatik olayın tekrar yaşanması (re-experiencing) olarak adlandırılır. Kişi, olayı istem dışı düşünceler, imgeler, geri dönüşler (flashbackler) veya rahatsız edici rüyalar aracılığıyla tekrar tekrar yaşar.
- Olayla ilgili uyaranlardan kaçınma: Bu, travmayla ilişkili yerlerden, insanlardan, aktivitelerden, düşüncelerden veya konuşmalardan uzak durma çabasıdır. Kişi, acı veren anıları veya duyguları tetikleyebilecek her şeyden kaçınır.
- Aşırı tetikte olma: Bu belirti, artmış uyarılma ve tepkisellik olarak bilinir. Kişi sürekli tehlike arayışında, kolayca irkiliyor, uyku sorunları yaşıyor, konsantre olmakta zorlanıyor ve öfke patlamaları yaşayabiliyor.
Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB): Yukarıda saydığımız tüm belirtiler (olayı tekrar yaşama, kaçınma ve artmış uyarılma/tetikte olma) Travma Sonrası Stres Bozukluğu'nun temel tanı kriterleridir. Bu bozukluk, kişinin travmatik bir olaydan sonra bu belirtileri bir aydan daha uzun süre yaşaması durumunda teşhis edilir.
- B) Akut stres bozukluğu: Bu bozukluğun belirtileri TSSB'ye çok benzerdir, ancak temel fark süredir. Akut stres bozukluğu, travmatik olaydan sonraki 3 gün ile 1 ay arasında ortaya çıkan belirtileri kapsar. Eğer belirtiler bir aydan uzun sürerse, tanı TSSB'ye dönüşür. Soru süreden bahsetmese de, verilen belirti kümesi TSSB'nin karakteristik özellikleridir.
- C) Dissosiyatif bozukluk: Bu bozukluklar, kişinin kimlik, bellek, bilinç veya algı gibi zihinsel işlevlerinde kopukluklar yaşamasını içerir. Travma sonrası dissosiyasyon görülebilse de, soruda belirtilen ana semptomlar (tekrar yaşama, kaçınma, tetikte olma) doğrudan dissosiyatif bozuklukların birincil tanı kriterleri değildir.
- D) Uyum bozukluğu: Bu bozukluk, kişinin belirgin bir stres faktörüne (travmatik olmak zorunda değil) karşı gösterdiği duygusal veya davranışsal tepkileri ifade eder. Belirtiler genellikle daha hafif seyreder ve belirli bir travma sonrası stres bozukluğunun tüm kriterlerini karşılamaz. Soruda belirtilen semptomlar, uyum bozukluğundan daha spesifik ve şiddetlidir.
Verilen belirti kümesi, travmatik bir olayın ardından ortaya çıkan ve kişinin yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyen, tekrar yaşama, kaçınma ve aşırı uyarılma gibi temel semptomları içermektedir. Bu semptomlar, Travma Sonrası Stres Bozukluğu'nun (TSSB) en belirgin göstergeleridir.
Cevap A seçeneğidir.
