Bir okul psikoloğu, öğrencilerin sınav kaygısı düzeylerini ölçerek, yüksek kaygıya sahip öğrencilerin sınav performanslarının düşük olma olasılığını tahmin ediyor. Bu durum psikolojinin hangi amacına örnektir?
A) Anlamak
B) Açıklamak
C) Yordamak
D) Kontrol etmek
Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözmek için psikolojinin temel amaçlarını hatırlayalım ve verilen senaryoyu bu amaçlarla karşılaştıralım.
- Psikolojinin Temel Amaçları: Psikoloji, insan davranışlarını ve zihinsel süreçleri anlamak için dört temel amaca sahiptir:
- 1. Betimlemek (Tanımlamak): Davranışların ve zihinsel süreçlerin ne olduğunu, nasıl ortaya çıktığını gözlemlemek ve kaydetmektir. Örneğin, "Öğrencilerin sınavdan önce kaygı belirtileri gösterdiğini fark ettim."
- 2. Açıklamak: Davranışların ve zihinsel süreçlerin nedenlerini, altında yatan sebepleri ortaya koymaktır. Örneğin, "Sınav kaygısı, geçmiş başarısızlık deneyimleri ve yüksek beklentiler nedeniyle ortaya çıkıyor."
- 3. Yordamak (Tahmin Etmek): Belirli koşullar altında gelecekte ne olabileceğini, hangi davranışların veya sonuçların beklendiğini öngörmektir. Örneğin, "Yüksek sınav kaygısı olan öğrencilerin sınav notlarının düşük olması beklenir."
- 4. Kontrol Etmek (Değiştirmek): İstenmeyen davranışları azaltmak veya istenen davranışları artırmak için müdahalede bulunmaktır. Örneğin, "Kaygı yönetimi teknikleri uygulayarak öğrencilerin sınav performansını artırabiliriz."
Şimdi sorudaki duruma bakalım:
- Okul psikoloğu, öğrencilerin sınav kaygısı düzeylerini ölçüyor ve "yüksek kaygıya sahip öğrencilerin sınav performanslarının düşük olma olasılığını tahmin ediyor."
- Buradaki anahtar kelime "tahmin etmek" veya "olasılığını öngörmek"tir. Psikolog, mevcut bir bilgiye (kaygı düzeyi) dayanarak gelecekteki bir durumu (sınav performansı) öngörmektedir.
- Bu eylem, psikolojinin "Yordamak" amacı ile birebir örtüşmektedir. Yordama, bir değişken (sınav kaygısı) ile başka bir değişken (sınav performansı) arasındaki ilişkiyi kullanarak gelecekteki bir sonucu öngörmektir.
Diğer seçenekleri neden olmadığını inceleyelim:
- A) Anlamak: Anlamak, bir durumu kavramak ve ilişkileri fark etmektir. Ancak burada sadece bir anlama değil, bu anlama üzerine kurulu bir öngörü var.
- B) Açıklamak: Açıklamak, "neden" sorusuna cevap vermektir. Psikolog, kaygının neden performansı düşürdüğünü değil, kaygı düzeyi yüksek olanların performansının düşük olacağını tahmin ediyor.
- D) Kontrol etmek: Kontrol etmek, bir duruma müdahale ederek onu değiştirmektir. Psikolog henüz bir müdahalede bulunmamış, sadece bir tahminde bulunmuştur.
Bu nedenle, verilen senaryo psikolojinin "Yordamak" amacına en uygun örnektir.
Cevap C seçeneğidir.
