1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük yapı bakımından diğerlerinden farklıdır?
A) Bu
sevgi dolu sözler beni çok etkiledi.
B)
Kitap okuma alışkanlığı küçük yaşta kazanılır.
C)
Kalem lerimin hepsi yeni açılmıştı.
D)
Bilgi nin gücüne her zaman inanmışımdır.
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda bizden, altı çizili sözcüklerin yapılarını inceleyerek diğerlerinden farklı olanı bulmamız isteniyor. Bir sözcüğün yapısı denildiğinde aklımıza "basit", "türemiş" ve "birleşik" sözcükler gelmelidir. Şimdi her bir seçeneği adım adım inceleyelim:
- Yapı Bakımından Sözcükler:
- Basit Sözcük: Hiçbir yapım eki almamış, kök halinde olan veya sadece çekim eki almış sözcüklerdir. (Örnek: ev, evler, evde)
- Türemiş Sözcük: Kök veya gövdeye yapım eki getirilerek oluşturulmuş sözcüklerdir. Yapım ekleri sözcüğün anlamını veya türünü değiştirir. (Örnek: göz-lük, sev-gi, oku-ma)
- Birleşik Sözcük: İki veya daha fazla sözcüğün bir araya gelerek yeni bir anlam kazanmasıyla oluşan sözcüklerdir. (Örnek: hanımeli, gecekondu)
- Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Bu sevgi dolu sözler beni çok etkiledi.
- Altı çizili sözcük: "sevgi"
- Kökü: "sev-" (fiil kökü)
- Aldığı ek: "-gi" (fiilden isim yapım eki)
- Bu sözcük, "sevmek" fiilinden "-gi" yapım ekiyle türemiştir. Dolayısıyla yapı bakımından türemiş bir sözcüktür.
- B) Kitap okuma alışkanlığı küçük yaşta kazanılır.
- Altı çizili sözcük: "okuma"
- Kökü: "oku-" (fiil kökü)
- Aldığı ek: "-ma" (fiilden isim yapım eki, aynı zamanda isim-fiil eki)
- Bu sözcük, "okumak" fiilinden "-ma" yapım ekiyle türemiştir. İsim-fiiller de yapı bakımından türemiş kabul edilir. Dolayısıyla yapı bakımından türemiş bir sözcüktür.
- C) Kalemlerimin hepsi yeni açılmıştı.
- Altı çizili sözcük: "Kalem"
- Kökü: "kalem" (isim kökü)
- Aldığı ekler: "-ler" (çoğul eki), "-im" (iyelik eki)
- Bu sözcük, "kalem" isim köküne sadece çekim ekleri (çoğul ve iyelik ekleri) almıştır. Çekim ekleri sözcüğün yapısını değiştirmez, onu türemiş yapmaz. Dolayısıyla yapı bakımından basit bir sözcüktür.
- D) Bilginin gücüne her zaman inanmışımdır.
- Altı çizili sözcük: "Bilgi"
- Kökü: "bil-" (fiil kökü)
- Aldığı ek: "-gi" (fiilden isim yapım eki)
- Bu sözcük, "bilmek" fiilinden "-gi" yapım ekiyle türemiştir. Dolayısıyla yapı bakımından türemiş bir sözcüktür.
- Sonuç:
- A seçeneğindeki "sevgi" türemiş.
- B seçeneğindeki "okuma" türemiş.
- C seçeneğindeki "kalem" basit.
- D seçeneğindeki "bilgi" türemiş.
- Gördüğümüz gibi, C seçeneğindeki "kalem" sözcüğü yapı bakımından diğerlerinden farklıdır.
Cevap C seçeneğidir.
