Mendel kanunlarına uygun olarak heterozigot sarı tohumlu bezelye ile yeşil tohumlu bezelye çaprazlandığında oluşacak döllerin genotip ve fenotip oranları aşağıdakilerden hangisidir? (Sarı: baskın, Yeşil: çekinik)
A) %50 SS - %50 ss; %100 sarı
B) %50 Ss - %50 ss; %50 sarı - %50 yeşil
C) %100 Ss; %100 sarı
D) %25 SS - %50 Ss - %25 ss; %75 sarı - %25 yeşil
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruyu adım adım çözerek Mendel genetiği prensiplerini daha iyi anlayalım. Unutmayın, genetik problemlerini çözerken her zaman ebeveynlerin genotiplerini belirlemekle başlarız.
- Adım 1: Ebeveynlerin Genotiplerini Belirleyelim.
- Soruda sarı tohum renginin baskın (S), yeşil tohum renginin ise çekinik (s) olduğu belirtilmiş.
- İlk ebeveynimiz "heterozigot sarı tohumlu bezelye". Heterozigot demek, farklı iki alel taşıması demektir. Sarı baskın olduğu için, bu bezelyenin genotipi $Ss$ olur.
- İkinci ebeveynimiz "yeşil tohumlu bezelye". Yeşil tohum rengi çekinik olduğu için, bir bezelyenin yeşil fenotipe sahip olabilmesi için her iki alelinin de çekinik olması gerekir. Dolayısıyla, bu bezelyenin genotipi $ss$ olur.
- Adım 2: Ebeveynlerin Oluşturabileceği Gametleri (Üreme Hücrelerini) Bulalım.
- $Ss$ genotipli bezelye, mayoz bölünme sonucunda iki farklı türde gamet oluşturabilir: %50 ihtimalle $S$ aleli taşıyan gametler ve %50 ihtimalle $s$ aleli taşıyan gametler.
- $ss$ genotipli bezelye ise sadece bir tür gamet oluşturabilir: %100 ihtimalle $s$ aleli taşıyan gametler.
- Adım 3: Çaprazlamayı Gerçekleştirelim ve Yavruların Genotiplerini Belirleyelim.
- Şimdi bu gametlerin rastgele birleşme olasılıklarını değerlendirelim. Bunu bir Punnett karesi gibi düşünebiliriz:
- İlk ebeveynden gelen $S$ gameti ile ikinci ebeveynden gelen $s$ gameti birleşirse, yavru $Ss$ genotipine sahip olur.
- İlk ebeveynden gelen $s$ gameti ile ikinci ebeveynden gelen $s$ gameti birleşirse, yavru $ss$ genotipine sahip olur.
- Bu durumda, oluşacak döllerin genotip oranları:
- %50 ihtimalle $Ss$
- %50 ihtimalle $ss$
- Adım 4: Yavruların Fenotiplerini (Dış Görünüşlerini) Belirleyelim.
- $Ss$ genotipli bezelyeler: Sarı aleli (S) baskın olduğu için, bu bezelyeler sarı tohumlu olacaktır.
- $ss$ genotipli bezelyeler: Her iki alel de çekinik (s) olduğu için, bu bezelyeler yeşil tohumlu olacaktır.
- Bu durumda, oluşacak döllerin fenotip oranları:
- %50 ihtimalle sarı tohumlu
- %50 ihtimalle yeşil tohumlu
- Adım 5: Sonuçları Seçeneklerle Karşılaştıralım.
- Bulduğumuz genotip oranları: %50 $Ss$ - %50 $ss$
- Bulduğumuz fenotip oranları: %50 sarı - %50 yeşil
- Bu oranlar, B seçeneğinde verilenlerle tamamen uyuşmaktadır.
Cevap B seçeneğidir.
