Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda verilen akıl yürütmenin hangi tür kıyasa örnek olduğunu adım adım inceleyelim.
-
Akıl Yürütmeyi İnceleyelim:
- Birinci öncül: "Matematik ya zordur ya da sıkıcıdır."
- İkinci öncül: "Matematik sıkıcı değildir."
- Sonuç: "O halde matematik zordur."
Bu akıl yürütme, iki olasılıktan birinin doğru olduğunu belirten bir öncül (ya... ya da) ve ardından bu olasılıklardan birini eleyen bir öncül içerir. Sonuç olarak da geriye kalan olasılığı doğrular.
-
Kıyas Türlerini Tanıyalım:
- A) Kategorik kıyas: Önermeleri kategorik olan kıyaslardır. Yani "bütün", "hiçbir", "bazı" gibi niceleyicilerle kurulan önermelerden oluşur. Örneğin: "Bütün insanlar ölümlüdür. Sokrates insandır. O halde Sokrates ölümlüdür."
- B) Koşullu kıyas: "Eğer... ise..." yapısındaki koşullu önermelerden oluşur. Örneğin: "Eğer yağmur yağarsa yerler ıslanır. Yağmur yağdı. O halde yerler ıslandı."
- C) Ayrık kıyas (Disjunctive Syllogism): "Ya... ya da..." yapısındaki ayrık önermelerden oluşur. İki olasılıktan birinin doğru olduğunu belirtir, sonra bu olasılıklardan birini çürütür ve diğerini doğrular. Yapısı şöyledir: "P ya da Q. P değil. O halde Q." veya "P ya da Q. Q değil. O halde P."
- D) Birleşik kıyas: Bu terim genellikle mantıkta temel bir kıyas türü olarak ayrık kıyas, koşullu kıyas ve kategorik kıyas kadar yaygın kullanılmaz. Genellikle birden fazla kıyas türünün birleşimini veya daha karmaşık argüman yapılarını ifade edebilir. Ancak verilen örnek bu kategoriye doğrudan uymaz.
-
Akıl Yürütmeyi Kıyas Türleriyle Eşleştirelim:
Verilen akıl yürütmedeki ilk öncül olan "Matematik ya zordur ya da sıkıcıdır" ifadesi, tam olarak bir ayrık (disjunctive) önermedir. Ardından gelen "Matematik sıkıcı değildir" öncülü, bu olasılıklardan birini (sıkıcı olma durumunu) ortadan kaldırır. Sonuç olarak da geriye kalan olasılık (zor olma durumu) doğrulanır: "O halde matematik zordur." Bu yapı, ayrık kıyasın tipik bir örneğidir.
Bu nedenle, verilen akıl yürütme bir ayrık kıyas örneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
