🎓 Piston, Biyel kolu, Krank mili nedir Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, içten yanmalı motorların kalbinde yer alan üç temel mekanik bileşeni, yani Piston, Biyel kolu ve Krank mili'ni anlamanıza yardımcı olacak temel bilgileri kapsar. Bu elemanların ne işe yaradığını ve birbirleriyle nasıl çalıştığını öğrenerek motorların çalışma prensibini daha iyi kavrayacaksınız.
📌 Piston Nedir?
Piston, motorun silindirleri içinde yukarı ve aşağı hareket eden, kapalı bir kap gibi düşünebileceğin silindirik bir parçadır. Motorun güç üretme sürecinin ilk adımı burada gerçekleşir.
- Görevi: Yanma odasında sıkışan gazların patlamasıyla oluşan yüksek basıncı, doğrusal (yukarı-aşağı) harekete dönüştürür. Bu hareket, biyel kolu aracılığıyla krank miline iletilir.
- Yapısı: Genellikle alüminyum alaşımlarından yapılır. Üst kısmında yanma odasıyla temas eden bir "kafa", yanlarda sızdırmazlığı sağlayan "segmanlar" ve alt kısmında silindir duvarına temas eden "etek" bulunur.
- Çalışma Prensibi: Yakıt-hava karışımı yanınca oluşan basınç, pistonu aşağı iter. Bu itme gücü motorun çalışmasını sağlar.
💡 İpucu: Pistonu, bir şırınganın içindeki iticiye benzetebilirsin. Sen ittikçe sıvı hareket eder; motorda ise patlama pistonu iter ve o da diğer parçaları hareket ettirir.
📌 Biyel Kolu Nedir?
Biyel kolu, piston ile krank mili arasında bir köprü görevi gören, çelikten yapılmış güçlü bir bağlantı elemanıdır. Pistonun doğrusal hareketini krank miline aktaran ana parçadır.
- Görevi: Pistonun yukarı-aşağı hareketini alarak, bunu krank milinin dairesel hareketine çevrilmek üzere krank miline iletir.
- Yapısı: İki ucu vardır: Piston pimine bağlanan küçük uca "küçük kafa", krank miline bağlanan büyük uca "büyük kafa" denir. Ortadaki kısım ise "gövde" olarak adlandırılır.
- Çalışma Prensibi: Piston aşağı itildiğinde, biyel kolu bu hareketi bir itme kuvveti olarak krank miline iletir ve krank milinin dönmesini sağlar.
⚠️ Dikkat: Biyel kolu, hem çekme hem de itme kuvvetlerine maruz kaldığı için motorun en dayanıklı parçalarından biri olmak zorundadır.
📌 Krank Mili Nedir?
Krank mili, motorun en önemli dönen ana parçasıdır. Pistonların ve biyel kollarının hareketini tekerleklere güç verecek şekilde sürekli dairesel harekete dönüştürür.
- Görevi: Pistonların biyel kolları aracılığıyla ilettiği doğrusal hareketi alır ve bunu motorun çıkış gücü olan sürekli dairesel (dönme) harekete çevirir. Bu dönme hareketi şanzıman ve tekerleklere aktarılır.
- Yapısı: Genellikle dövme çelikten yapılır. Üzerinde biyel kollarının bağlandığı "krank pinleri" (biyel yatakları) ve motor bloğuna oturduğu "ana yataklar" bulunur. Ayrıca, motorun dengeli çalışmasını sağlayan "denge ağırlıkları" da vardır.
- Çalışma Prensibi: Biyel kolları, pistonların itme kuvvetini krank mili üzerindeki krank pinlerine uygulayarak milin dönmesini sağlar. Bu dönme hareketi, aracın hareket etmesi için gerekli gücü üretir.
💡 İpucu: Krank milini, bir bisikletin pedal sistemine benzetebilirsin. Senin bacakların (piston) yukarı-aşağı hareket eder, pedal kolları (biyel kolu) bu hareketi alır ve pedal mili (krank mili) dönerek tekerlekleri hareket ettirir.
