Anonim halk edebiyatında, genellikle düğün, sünnet, asker uğurlama gibi törenlerde söylenen, kendine özgü bir ezgiyle okunan ürünlere ne ad verilir?
A) Mani
B) Ninni
C) Ağıt
D) Türkü
Sevgili öğrenciler, bu soruyu doğru bir şekilde çözmek için anonim halk edebiyatı ürünlerinin özelliklerini ve hangi durumlarda kullanıldıklarını iyi bilmemiz gerekiyor. Sorudaki anahtar kelimelere dikkat edelim:
- Anonim halk edebiyatı: Yani söyleyeni belli olmayan, halkın ortak malı olan ürünler.
- Düğün, sünnet, asker uğurlama gibi törenlerde söylenen: Bu, ürünün işlevini ve söylendiği ortamı belirtiyor. Genellikle toplumsal olaylar ve geçiş dönemleri ile ilişkilidir.
- Kendine özgü bir ezgiyle okunan: Bu da ürünün müzikle, yani bir melodiyle birlikte icra edildiğini gösteriyor.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Mani: Maniler, genellikle dört dizelik, kendine özgü kafiye düzeni (aaxa) olan kısa şiirlerdir. Aşk, doğa, toplumsal eleştiri gibi çeşitli konularda söylenirler ve evet, ezgili olarak da okunabilirler. Ancak soruda belirtilen "düğün, sünnet, asker uğurlama gibi törenlerde söylenen ve kendine özgü bir ezgiyle okunan ürün" tanımı, maniden daha geniş bir türü işaret etmektedir. Maniler bu törenlerde söylenebilse de, tanım doğrudan maniyi işaret etmez.
- B) Ninni: Ninniler, bebekleri uyutmak amacıyla söylenen, genellikle anneler tarafından icra edilen ezgili ürünlerdir. İçerikleri genellikle sevgi, şefkat ve iyi dileklerdir. Soruda bahsedilen düğün, sünnet, asker uğurlama gibi törenlerle bir ilgisi yoktur. Bu nedenle doğru cevap olamaz.
- C) Ağıt: Ağıtlar, bir ölümün ardından duyulan acıyı, üzüntüyü ve yası dile getiren, ezgili olarak söylenen ürünlerdir. Ölen kişinin iyilikleri, geride kalanların acıları anlatılır. Soruda bahsedilen düğün, sünnet, asker uğurlama gibi genellikle sevinç, kutlama veya ayrılık temalı törenlerle çelişir. Bu nedenle doğru cevap olamaz.
- D) Türkü: Türküler, anonim halk edebiyatının en yaygın ve zengin ürünlerinden biridir. Halkın ortak duygu ve düşüncelerini yansıtan, kendine özgü bir ezgiyle söylenen ürünlerdir. Aşk, doğa, kahramanlık, gurbet, ölüm, toplumsal olaylar gibi çok geniş bir konu yelpazesine sahiptirler. En önemlisi, düğün, sünnet, asker uğurlama, bayramlar, imece gibi toplumsal törenlerde ve günlük yaşamın her anında söylenirler. Soruda verilen tüm özellikleri (anonimlik, törenlerde söylenme, kendine özgü ezgi) eksiksiz bir şekilde karşılamaktadır.
Bu açıklamalar ışığında, soruda bahsedilen özelliklere en uygun edebi ürünün türkü olduğunu görüyoruz.
Cevap D seçeneğidir.
