Tarih öğretmeni Ahmet Bey, öğrencilerine İstiklal Savaşı'nı anlatırken dönemin gazete kupürlerini, hatıratları ve resmi belgeleri göstermiştir.
Ahmet Bey'in ders anlatımında kullandığı bu kaynakların ortak özelliği nedir?
A) Hepsi sözlü kaynaklardır
B) Hepsi yazılı kaynaklardır
C) Hepsi görsel kaynaktır
D) Hepsi ikinci el kaynaktır
Ahmet Bey'in ders anlatımında kullandığı kaynakların ortak özelliğini bulmak için, öncelikle bu kaynakların her birini ayrı ayrı inceleyelim ve tarih bilimindeki kaynak türlerini hatırlayalım:
- Gazete kupürleri: İstiklal Savaşı dönemine ait gazeteler, o dönemin olaylarını, haberlerini ve yorumlarını içeren yazılı belgelerdir. Metin ve görseller içerse de temel bilgi aktarım biçimi yazıdır.
- Hatıratlar: Olayları yaşamış kişilerin anılarını, gözlemlerini ve deneyimlerini kaleme aldıkları yazılı eserlerdir. Genellikle kitap veya belge formundadır.
- Resmi belgeler: Devlet kurumları, ordular veya diğer resmi kuruluşlar tarafından oluşturulan, kararları, yazışmaları, raporları içeren yazılı dokümanlardır.
Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Hepsi sözlü kaynaklardır: Sözlü kaynaklar, olayları yaşayan kişilerin ağızdan ağıza aktardığı bilgilerdir (örneğin, destanlar, efsaneler, röportajlar). Gazete kupürleri, hatıratlar ve resmi belgeler ise yazılı formdadır. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
- B) Hepsi yazılı kaynaklardır: Yukarıda da belirttiğimiz gibi, gazete kupürleri (gazete metinleri), hatıratlar (kaleme alınmış anılar) ve resmi belgeler (yazılı kararlar, raporlar) tamamen yazılı bilgi içeren kaynaklardır. Bu nedenle B seçeneği doğrudur.
- C) Hepsi görsel kaynaktır: Görsel kaynaklar, fotoğraf, resim, harita, film gibi görüntüye dayalı materyallerdir. Gazete kupürleri bazen fotoğraf içerebilse de, ana bilgi metinle aktarılır. Hatıratlar ve resmi belgeler ise genellikle sadece yazılıdır. Bu kaynakların temel özelliği görsel olmaları değil, yazılı olmalarıdır. Bu nedenle C seçeneği yanlıştır.
- D) Hepsi ikinci el kaynaktır: Tarih biliminde kaynaklar, birinci el (olayın yaşandığı döneme ait orijinal belgeler) ve ikinci el (birinci el kaynaklardan yararlanılarak sonradan oluşturulan yorum ve analizler) olarak ikiye ayrılır. Dönemin gazete kupürleri, hatıratlar ve resmi belgeler, İstiklal Savaşı dönemine ait orijinal belgeler olduğu için "birinci el" kaynaklardır. İkinci el kaynaklara örnek olarak tarih kitapları veya makaleler verilebilir. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.
Ahmet Bey'in kullandığı gazete kupürleri, hatıratlar ve resmi belgelerin ortak özelliği, hepsinin metin tabanlı, yani yazılı bilgi içermesidir.
Cevap B seçeneğidir.
