Bir sınıftaki öğrenciler 2'şerli, 3'erli ve 5'erli gruplandırıldığında her seferinde 1 öğrenci artıyor. Sınıf mevcudu 30 ile 50 arasında olduğuna göre, bu sınıfta kaç öğrenci vardır?
A) 31Bu problem, hem bölme işlemini hem de ortak katları anlamamızı gerektiren güzel bir soru. Adım adım ilerleyerek bu soruyu kolayca çözeceğiz.
Sınıftaki öğrenciler 2'şerli, 3'erli ve 5'erli gruplandırıldığında her seferinde 1 öğrenci artıyor. Bu ne demek? Demek ki, öğrenci sayısını 2'ye böldüğümüzde kalan 1, 3'e böldüğümüzde kalan 1 ve 5'e böldüğümüzde kalan yine 1 oluyor. Ayrıca, sınıf mevcudu 30 ile 50 arasında olmalı.
Eğer her seferinde 1 öğrenci artmasaydı, yani hiç öğrenci artmasaydı, sınıf mevcudu hem 2'nin, hem 3'ün hem de 5'in tam katı olurdu. Yani, bu sayı 2, 3 ve 5'in Ortak Katı olurdu. Bizim aradığımız sayı ise bu ortak katların 1 fazlası olacak.
2, 3 ve 5 sayıları asal sayılar olduğu için, bu sayıların en küçük ortak katı (EKOK'u) bu sayıların çarpımıdır.
EKOK $(2, 3, 5) = 2 \times 3 \times 5 = 30$.
Bu ne anlama geliyor? Eğer sınıfta hiç öğrenci artmasaydı, sınıf mevcudu 30, 60, 90 gibi 30'un katları olabilirdi.
Problemde her seferinde 1 öğrenci arttığı belirtilmişti. Bu durumda, sınıf mevcudu EKOK'un katlarının 1 fazlası olmalıdır. Yani, $(30 \times k) + 1$ şeklinde bir sayı arıyoruz (burada $k$ bir tam sayıdır).
Eğer $k=1$ olursa: $(30 \times 1) + 1 = 30 + 1 = 31$ öğrenci.
Eğer $k=2$ olursa: $(30 \times 2) + 1 = 60 + 1 = 61$ öğrenci.
Ve bu şekilde devam eder...
Soru bize sınıf mevcudunun 30 ile 50 arasında olduğunu söylemişti. Bulduğumuz olası sınıf mevcutlarına bakalım:
31 sayısı, 30 ile 50 arasına uyuyor mu? Evet, $30 < 31 < 50$.
61 sayısı, 30 ile 50 arasına uyuyor mu? Hayır, 61 bu aralığın dışında.
Bu durumda, sınıf mevcudu 31 olmalıdır.
Sınıfta 31 öğrenci olduğunu varsayalım:
2'şerli gruplandırıldığında: $31 \div 2 = 15$ grup ve kalan 1 öğrenci. (Doğru)
3'erli gruplandırıldığında: $31 \div 3 = 10$ grup ve kalan 1 öğrenci. (Doğru)
5'erli gruplandırıldığında: $31 \div 5 = 6$ grup ve kalan 1 öğrenci. (Doğru)
Tüm şartlar sağlanıyor ve 31 sayısı 30 ile 50 arasındadır.
Cevap A seçeneğidir.