🎓 Kısaltmaların yazımı test Test 2 - Ders Notu
Bu ders notu, kısaltmaların doğru yazımıyla ilgili temel kuralları ve sıkça karşılaşılan durumları anlamana yardımcı olacak, böylece "Kısaltmaların Yazımı Test Test 2" sınavında başarılı olmanı sağlayacaktır.
📌 Kısaltmaların Temel Amacı ve Çeşitleri
Kısaltmalar, bir kelimenin veya kelime grubunun daha kısa bir biçimde ifade edilmesidir. Türkçede iki temel kısaltma türü bulunur:
- Kelime Kısaltmaları: Kelimenin ilk birkaç harfinin kullanılmasıyla yapılır (örn: Prof., Dr., cad.).
- Harf Kısaltmaları: Kelime grubundaki her kelimenin ilk harfinin alınmasıyla yapılır (örn: TDK, THY).
📌 Büyük Harflerle Yapılan Kısaltmalar
Kurum, kuruluş, ülke, kitap, dergi ve yön adlarının kısaltmaları genellikle büyük harflerle yapılır.
- Her kelimenin ilk harfi alınarak oluşturulur. (Örn: TDK - Türk Dil Kurumu, THY - Türk Hava Yolları)
- Nokta kullanılmaz. (Örn: TBMM, ABD)
- Sadece iki kısaltmada nokta kullanılır: T.C. (Türkiye Cumhuriyeti) ve T. (Türkçe).
⚠️ Dikkat: Büyük harfli kısaltmalarda, T.C. ve T. dışındaki kısaltmalarda nokta kullanmak yazım yanlışıdır.
📌 Küçük Harflerle Yapılan Kısaltmalar
Bazı kelimeler, özellikle ölçü birimleri veya unvanlar küçük harflerle kısaltılır.
- Ölçü birimleri kısaltılırken nokta kullanılmaz. (Örn: kg, cm, mm, m)
- Bazı kelime kısaltmalarında nokta kullanılır. (Örn: Prof. (Profesör), Dr. (Doktor), cad. (cadde), mah. (mahalle), sk. (sokak), vb. (ve benzeri))
💡 İpucu: "vb." kısaltması için nokta kullanmak isteyebilirsin, ancak TDK'ye göre nokta konulmaz. (Örn: elma, armut vb. meyveler)
📌 Kısaltmalara Getirilen Ekler
Kısaltmalara ek getirirken, kısaltmanın türüne göre farklı kurallar uygulanır.
- Büyük Harfli Kısaltmalara Ek Getirme: Kısaltmanın okunuşuna (son harfinin ses değerine) göre ek getirilir. Ek, kesme işaretiyle ayrılır.
- Örn: TDK'nin (te-de-ke'nin), THY'ye (te-he-ye'ye), TRT'den (te-re-te'den)
- Örn: ABD'den (a-be-de'den)
- Küçük Harfli Kısaltmalara Ek Getirme: Kısaltmanın açılımına (kelimenin tamamına) göre ek getirilir. Ek, kesme işaretiyle ayrılır.
- Örn: kg'dan (kilogramdan), cm'ye (santimetreye), mm'den (milimetreden)
- Örn: Prof.'a (Profesöre), Dr.'un (Doktorun)
⚠️ Dikkat: "T.C." ve "T." kısaltmalarına ek getirilirken de kısaltmanın okunuşu esas alınır. (Örn: T.C.'nin, T.'nin)
📌 Sayıların Yazımı ve Kısaltmalarla İlişkisi
Sayıların yazımı doğrudan kısaltma olmasa da, bazen kısaltmalarla karıştırılan durumlar ortaya çıkar.
- Sıra sayıları rakamla yazıldığında yanına nokta konur veya kesme işaretiyle ek getirilir.
- Örn: 1. (birinci), 2. (ikinci)
- Örn: 3.'ü (üçüncüsü), 10.'uncu (onuncu)
- Üleştirme sayıları rakamla değil, yazıyla belirtilir.
- Yanlış: 2'şer, 3'er
- Doğru: ikişer, üçer
💡 İpucu: Üleştirme sayılarını "2'şer" şeklinde yazmak çok yaygın bir hatadır. Her zaman "ikişer" gibi yazıyla ifade etmelisin.
