Divan edebiyatında bir şairin, uzun soluklu bir hikayeyi veya didaktik bir konuyu, kafiye bulma zorluğu yaşamadan ve anlatım bütünlüğünü koruyarak kaleme almak istediği varsayılsın. Bu şairin, her beyitte farklı bir kafiye arayışına girmeden, her beytin kendi içinde kafiyeli olduğu bir nazım şeklini tercih etmesi, eserin akıcılığı ve hacmi açısından büyük bir avantaj sağlayacaktır.
Yukarıdaki senaryoda bahsedilen nazım şekli ve bu tercihin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Gazel; çünkü aşk ve güzellik konularını işlemek için en uygun formdur.
B) Kaside; çünkü övgü ve yergi gibi konuları işlerken şaire geniş bir ifade alanı sunar.
C) Mesnevi; çünkü her beytin kendi içinde kafiyeli olması (aa, bb, cc...) uzun anlatılara imkan tanır.
D) Rubai; çünkü tek dörtlükte derin felsefi düşünceleri yoğun bir şekilde ifade etmeye olanak sağlar.
Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruyu Divan Edebiyatı nazım şekillerini ve özelliklerini anlayarak çözebiliriz. Şimdi adım adım inceleyelim:
- Senaryoyu Anlama: Şairimiz uzun bir hikaye anlatmak veya didaktik (öğretici) bir konu işlemek istiyor. En önemlisi, kafiye bulma zorluğu çekmeden ve anlatım bütünlüğünü bozmadan bunu başarmak istiyor.
- Nazım Şekillerini Değerlendirme:
- Gazel: Genellikle aşk, şarap, güzellik gibi lirik konuları işler. Beyit sayısı sınırlıdır (5-15 beyit). Uzun hikayeler için uygun değildir.
- Kaside: Genellikle bir kişiyi (devlet büyüğü, din adamı vb.) övmek veya yermek amacıyla yazılır. Kafiye düzeni gazelle aynıdır (aa, ba, ca...). Uzun olabilir ama her beyitte aynı kafiyeyi koruma zorunluluğu vardır.
- Mesnevi: Her beyti kendi içinde kafiyeli olan (aa, bb, cc, dd...) bir nazım şeklidir. Bu özelliği sayesinde uzun hikayeler, destanlar, ahlaki ve öğretici konular rahatlıkla işlenebilir. Şair, her beyitte yeni bir kafiye kullanabildiği için kafiye bulma konusunda sıkıntı yaşamaz ve anlatım akıcılığını korur.
- Rubai: Tek dörtlükten oluşur ve genellikle felsefi, düşünsel konuları ele alır. Kısa ve özlü anlatımlar için uygundur. Uzun hikayeler anlatmak için uygun değildir.
- Doğru Seçeneği Belirleme: Senaryoda bahsedilen özelliklere en uygun nazım şekli mesnevidir. Çünkü mesnevi, her beytin kendi içinde kafiyeli olması sayesinde uzun anlatılara imkan tanır ve şaire kafiye konusunda kolaylık sağlar.
Bu nedenle cevap C seçeneğidir.
