11. yüzyılda yazılan ve Türk edebiyatının ilk siyasetnamesi olarak kabul edilen bir eser, dönemin hükümdarına öğütler vermek, devlet yönetimi ve toplum düzeni hakkında bilgiler sunmak amacıyla kaleme alınmıştır. Bu eser, her beytinin kendi içinde kafiyeli olması (aa, bb, cc...) özelliğiyle dikkat çeker ve didaktik niteliğiyle öne çıkar. Eserin bu yapısı, uzun ve kapsamlı konuların işlenmesine imkan tanımıştır.
Yukarıda bahsedilen eser ve temsil ettiği nazım şekli göz önüne alındığında, bu nazım şeklinin Divan edebiyatındaki genel kullanım amacı hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?
A) Uzun soluklu hikayeler ve destanlar anlatmak için elverişlidir.
B) Didaktik ve öğretici konuları işlemek için sıkça tercih edilmiştir.
C) Genellikle lirik aşk şiirlerinin yoğun duygularını ifade etmek amacıyla kullanılmıştır.
D) Toplumsal ve ahlaki mesajlar içeren eserlerin yazımına olanak sağlamıştır.
Merhaba sevgili öğrencilerim! Bu soruyu adım adım birlikte inceleyelim ve doğru cevabı bulalım.
Öncelikle soruda bahsedilen eserin özelliklerine dikkat edelim:
- 11. yüzyılda yazılmış, Türk edebiyatının ilk siyasetnamesi.
- Dönemin hükümdarına öğütler veriyor, devlet yönetimi ve toplum düzeni hakkında bilgiler sunuyor.
- Her beyti kendi içinde kafiyeli (aa, bb, cc...).
- Didaktik (öğretici) nitelikte.
- Uzun ve kapsamlı konuları işlemeye uygun.
Bu özellikler bize eserin mesnevi nazım şekliyle yazıldığını gösteriyor. Mesnevi, Divan edebiyatında uzun konuları anlatmak için kullanılan bir nazım şeklidir. Şimdi seçenekleri mesnevinin genel kullanım amaçları doğrultusunda değerlendirelim:
- A) Uzun soluklu hikayeler ve destanlar anlatmak için elverişlidir. Bu ifade doğrudur. Mesneviler, uzun hikayeleri ve destanları anlatmak için sıklıkla kullanılmıştır. Örneğin, Mevlana'nın Mesnevi'si bu tür eserlere güzel bir örnektir.
- B) Didaktik ve öğretici konuları işlemek için sıkça tercih edilmiştir. Bu ifade de doğrudur. Mesneviler, öğüt vermek, bilgi aktarmak ve ahlaki dersler çıkarmak amacıyla yazılmıştır. Soruda bahsedilen siyasetname de bu amaca hizmet etmektedir.
- C) Genellikle lirik aşk şiirlerinin yoğun duygularını ifade etmek amacıyla kullanılmıştır. İşte bu ifade yanlıştır. Lirik aşk şiirleri genellikle gazel, kaside gibi nazım şekilleriyle ifade edilir. Mesnevi, daha çok uzun ve olay örgüsü olan konular için kullanılır. Aşk teması işlense de, bu tema genellikle hikaye içinde yer alır, yoğun duygusal ifadeler ön planda değildir.
- D) Toplumsal ve ahlaki mesajlar içeren eserlerin yazımına olanak sağlamıştır. Bu ifade doğrudur. Mesneviler, topluma yön vermek, ahlaki değerleri öğretmek ve insanları doğru yola sevk etmek amacıyla yazılmıştır.
Gördüğümüz gibi, C seçeneği mesnevinin genel kullanım amacı ile örtüşmemektedir.
Cevap C seçeneğidir.
