Mesnevi nedir ve özellikleri Test 2

Divan şairleri, bir eseri kaleme alırken nazım şeklinin getirdiği kısıtlamaları ve kolaylıkları göz önünde bulundururlardı. Özellikle uzun hacimli eserlerde, her beytin sonundaki kafiyenin bir sonraki beyitle uyumlu olma zorunluluğu, şairin anlatım hızını ve akıcılığını olumsuz etkileyebilirdi. Ancak bazı nazım şekilleri, bu zorluğu aşarak şaire daha serbest bir alan sunar, böylece anlatılmak istenen konunun detaylarına daha rahat odaklanılmasını sağlardı.

Bu bağlamda, Divan edebiyatında şaire uzun soluklu bir anlatı oluşturma ve kafiye bulma konusunda en büyük kolaylığı sağlayan nazım şekli aşağıdakilerden hangisidir?

A) Gazel
B) Kaside
C) Murabba
D) Mesnevi

Divan edebiyatı nazım şekilleri sorusunu adım adım inceleyelim:

• Divan Edebiyatı ve Nazım Şekilleri: Divan edebiyatı, kendine özgü kuralları ve nazım şekilleri olan zengin bir edebiyat geleneğidir. Şairler, eserlerini oluştururken bu nazım şekillerinin sunduğu imkanları ve getirdiği kısıtlamaları dikkate alırlardı.
• Kafiye ve Anlatım Akıcılığı: Özellikle uzun eserlerde, her beytin sonundaki kafiyenin bir sonraki beyitle uyumlu olması zorunluluğu, şairin anlatımını zorlaştırabilir, akıcılığı engelleyebilirdi. Bu nedenle, şairler daha serbest nazım şekillerini tercih ederek anlatmak istedikleri konuya daha rahat odaklanabilirlerdi.
• Seçeneklerin İncelenmesi:
  • A) Gazel: Gazel, genellikle aşk, şarap gibi lirik konuları işleyen, beyit sayısı sınırlı (5-15 beyit) bir nazım şeklidir. Uzun soluklu bir anlatı için uygun değildir.
  • B) Kaside: Kaside, genellikle bir kişiyi övmek veya bir olayı anlatmak için yazılan, beyit sayısı gazelden daha fazla olabilen (33-99 beyit) bir nazım şeklidir. Ancak kafiye düzeni (aa, ba, ca, da...) nedeniyle uzun anlatılarda yine de zorlayıcı olabilir.
  • C) Murabba: Murabba, dört dizelik bentlerden oluşan bir nazım şeklidir. Genellikle şarkı formunda yazılır ve uzun bir hikaye anlatmak için pek tercih edilmez.
  • D) Mesnevi: Mesnevi, her beytinin kendi içinde kafiyeli olduğu (aa, bb, cc, dd...) bir nazım şeklidir. Bu özelliği sayesinde şaire kafiye bulma konusunda büyük bir kolaylık sağlar ve uzun hikayeler, destanlar, öğretici eserler yazmak için en uygun nazım şeklidir. Şair, her beyitte farklı bir kafiye kullanabildiği için anlatımını daha rahat sürdürebilir.
• Sonuç: Divan edebiyatında şaire uzun soluklu bir anlatı oluşturma ve kafiye bulma konusunda en büyük kolaylığı sağlayan nazım şekli mesnevidir. Çünkü mesnevi, her beytinde farklı bir kafiye kullanma özgürlüğü sunar.

Cevap D seçeneğidir.