Sevgili öğrenciler, bu soruda bir cümlenin temel öğelerinden biri olan özneyi bulmayı öğreneceğiz. Özne, cümlede belirtilen işi (eylemi) yapan varlıktır.
- Öncelikle, cümlenin yüklemini, yani işi veya eylemi bildiren kelimeyi bulalım. Cümlemiz "Öğretmen, tahtaya yeni konuyu yazdı." şeklindedir. Burada "yazdı" kelimesi yapılan işi, yani eylemi ifade eder. Bu kelime aynı zamanda bir iş fiilidir.
- Şimdi bu işi kimin yaptığını bulmak için yükleme "Kim?" veya "Ne?" sorularını sorarız. Bu soruların cevabı bize özneyi verir.
- "Yazdı" fiiline "Kim yazdı?" diye sorduğumuzda alacağımız cevap "Öğretmen" olacaktır.
- Bu durumda, "Öğretmen" kelimesi, "yazma" işini yapan varlık olduğu için cümlenin öznesidir.
- Şimdi seçenekleri inceleyelim ve neden doğru veya yanlış olduklarını açıklayalım:
- A) tahtaya: Bu kelime, yazma eyleminin yapıldığı yeri belirtir (yer tamlayıcısı). Dolayısıyla özne değildir.
- B) yeni konuyu: Bu kelime grubu, yazılan şeyi belirtir (nesne). Dolayısıyla özne değildir.
- C) öğretmen: Bu kelime, "yazma" eylemini gerçekleştiren kişiyi, yani işi yapanı belirtir. Bu nedenle cümlenin öznesidir.
- D) yazdı: Bu kelime, cümlenin yüklemi ve iş fiilidir, yani yapılan eylemin kendisidir, özne değildir.
Bu analiz sonucunda, "yazma" eylemini gerçekleştiren varlığın "öğretmen" olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap C seçeneğidir.
