Güneşin doğuşuyla birlikte ufuk çizgisi yavaş yavaş aydınlanmaya başladı. Sanki görünmez bir el, gökyüzünün karanlık perdesini usulca aralıyordu. Bu aydınlık, yeryüzüne umut tohumları serpiyor ve her yeni günün bir öncekinden daha güzel olacağını fısıldıyordu.
Bu parçada aşağıdaki benzetmelerden hangisi yapılmıştır?
A) Ufuk çizgisi - el
B) Güneş - umut tohumu
C) Karanlık perde - gökyüzü
D) Yeni gün - fısıltı
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen metinde yapılan benzetmeyi bulmamız isteniyor. Benzetme (teşbih), iki farklı şey arasında ortak bir özellikten yola çıkarak yapılan karşılaştırmadır. Genellikle "gibi, sanki, adeta" gibi kelimelerle kurulur.
Şimdi metni dikkatlice inceleyelim ve benzetme ifadelerini arayalım:
- "Güneşin doğuşuyla birlikte ufuk çizgisi yavaş yavaş aydınlanmaya başladı." - Bu cümlede bir benzetme bulunmuyor, sadece bir durumu anlatıyor.
- "Sanki görünmez bir el, gökyüzünün karanlık perdesini usulca aralıyordu." - İşte burada çok güçlü bir benzetme var! "Gökyüzünün karanlığı" bir "karanlık perdeye" benzetilmiş. "Sanki" kelimesi de bu benzetmenin ipucunu veriyor. Gökyüzünün karanlığı, tıpkı bir tiyatro perdesi gibi açılıyor, aydınlığa yer açıyor.
- "Bu aydınlık, yeryüzüne umut tohumları serpiyor..." - Burada "umut" kavramı, "tohumlara" benzetilmiş. Bu bir mecaz (istiare) veya metaforik bir ifadedir. "Umut tohumları" ifadesi, umudun ekilip yeşerebileceği fikrini verir. Ancak soruda benzetme sorulduğu için, "sanki" ile kurulan ifadeye odaklanmalıyız.
- "...ve her yeni günün bir öncekinden daha güzel olacağını fısıldıyordu." - Burada "aydınlık" veya "yeni gün" kişileştirilmiş, yani insana ait bir özellik olan fısıldama eylemi ona yüklenmiş. Bu bir kişileştirme (teşhis) örneğidir.
Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Ufuk çizgisi - el: Metinde ufuk çizgisi bir ele benzetilmemiştir. "Görünmez bir el" gökyüzünün perdesini aralayan bir eylemci olarak kullanılmıştır, ufuk çizgisiyle doğrudan bir benzetme ilişkisi yoktur. Bu seçenek yanlıştır.
- B) Güneş - umut tohumu: Metinde "aydınlık" (güneşin getirdiği) "umut tohumları serpiyor" denilmiştir. Burada "umut" kavramı "tohumlara" benzetilmiştir. Güneşin kendisi doğrudan umut tohumuna benzetilmemiştir. Ayrıca bu ifade, "sanki" ile kurulan ana benzetme kadar belirgin değildir. Bu seçenek yanlıştır.
- C) Karanlık perde - gökyüzü: Metinde "gökyüzünün karanlığı" bir "karanlık perdeye" benzetilmiştir. "Sanki görünmez bir el, gökyüzünün karanlık perdesini usulca aralıyordu" cümlesi bu benzetmeyi açıkça ortaya koymaktadır. Gökyüzünün karanlığı, bir perdenin açılmasıyla dağılıyor gibi düşünülmüştür. Bu seçenek doğrudur.
- D) Yeni gün - fısıltı: Metinde "aydınlık" veya "yeni gün" fısıldama eylemiyle kişileştirilmiştir. "Yeni gün" bir "fısıltıya" benzetilmemiştir; aksine, fısıldayan bir varlık gibi davranmıştır. Bu bir kişileştirme örneğidir, benzetme değildir. Bu seçenek yanlıştır.
Metindeki en belirgin ve doğrudan benzetme, "gökyüzünün karanlığının" bir "karanlık perdeye" benzetilmesidir. "Sanki" kelimesi de bu benzetmeyi güçlendirmektedir.
Cevap C seçeneğidir.
