Soru:
Bir kimya öğretmeni, tahta tozu karıştırılmış su dolu bir behere lazer pointer tutuyor ve ışığin belirgin bir şekilde suyun içinden geçerken görülebildiğini öğrencilerine gösteriyor. Daha sonra aynı işlemi saf su ile tekrarladığında ışık yolunun görülmediğini fark ediyorlar.
Bu deneyde gözlemlenen olayın adı nedir? Bu olayın gerçekleşmesi için gerekli koşullar nelerdir? Işık, tahta tozu parçacıklarından nasıl saçılır?
Çözüm:
💡 Gözlemlenen olay Tyndall etkisi'dir. Bu, kolloid veya süspansyon halindeki parçacıkların bir ışık demetini saçmasıyla oluşur.
- ➡️ Gerekli Koşullar:
- Işığın bir kolloidal çözelti veya süspansiyon (tahta tozu örneğindeki gibi) içinden geçmesi gerekir.
- Dağılan fazın parçacık boyutunun, gelen ışığın dalga boyu ile karşılaştırılabilir büyüklükte olması gerekir (yaklaşık 1 nm - 1000 nm arası kolloidaller için idealdir). Tahta tozu parçacıkları bu aralıktan daha büyük olsa da yine de ışığı saçacak kadar büyüktür.
- Ortamın homojen bir çözelti (saf su gibi) olmaması gerekir.
- ➡️ Saçılma Mekanizması: Işık bir elektromanyetik dalgadır. Tahta tozu gibi parçacıklara çarptığında, parçacıkların yükleri (elektronları) ışığın elektrik alanı tarafından hızlandırılır. Hızlanan yükler ise kendi ışıklarını (saçılan ışık) her yöne yayarlar. Bu olaya Saçılma denir.
✅ Özetle, olay Tyndall etkisi'dir ve ışığın, boyutu uygun olan parçacıklar tarafından her yöne saçılması prensibine dayanır.
