Soru: Tanzimat Edebiyatı'nın 1. ve 2. dönem sanatçıları, 'sanat için sanat' ve 'toplum için sanat' anlayışları açısından nasıl farklılaşır? Bu farklılığın eserlere yansımasını örneklerle açıklayınız.
Çözüm: Tanzimat 1. dönemde Şinasi, Namık Kemal, Ziya Paşa gibi sanatçılar 'toplum için sanat' anlayışını benimsemişlerdir. Eserlerinde vatan, millet, hürriyet, adalet gibi toplumsal konuları işlemişlerdir. Örneğin Namık Kemal'in 'Vatan Yahut Silistre' oyunu vatan sevgisini, 'Hürriyet Kasidesi' ise özgürlük temasını işler. Tanzimat 2. dönemde ise Recaizade Mahmut Ekrem, Abdülhak Hamit Tarhan, Samipaşazade Sezai gibi sanatçılar 'sanat için sanat' anlayışına yönelmişlerdir. Bireysel duygular, aşk, ölüm, tabiat gibi temalar öne çıkmıştır. Örneğin Recaizade'nin 'Araba Sevdası' romanında bireysel bir aşk ve yanlış Batılılaşma ele alınırken, Abdülhak Hamit'in şiirlerinde ölüm ve metafizik sorgulamalar görülür.
