“Eskiden ‘yaban’ sözcüğü sadece ‘yabancı, el’ anlamında kullanılırken, günümüzde ‘doğal, işlenmemiş’ anlamında da kullanılmaktadır.”
Bu durum aşağıdaki anlam olaylarından hangisine örnektir?
A) Anlam daralması
B) Anlam iyileşmesi
C) Anlam kötüleşmesi
D) Anlam genişlemesi
Bu soruda, bir kelimenin zamanla kazandığı yeni anlamın, dilimizdeki anlam olaylarından hangisine örnek olduğunu bulmamız isteniyor. "Yaban" kelimesinin anlam değişimini adım adım inceleyelim:
- "Yaban" kelimesinin eski anlamı: Metinde belirtildiği gibi, eskiden "yaban" sözcüğü sadece "yabancı, el" anlamında kullanılıyordu. Bu, genellikle bir yere veya kişiye ait olmayan, dışarıdan gelmiş veya bilinmeyen kişi/yer anlamını taşıyordu.
- "Yaban" kelimesinin günümüzdeki anlamı: Günümüzde ise "yaban" kelimesi, eski anlamının yanı sıra "doğal, işlenmemiş, vahşi" gibi anlamlarda da kullanılmaktadır. Örneğin, "yaban mersini" (doğal ortamda yetişen), "yaban hayatı" (doğal yaşam) gibi kullanımlar mevcuttur.
- Anlam olaylarını değerlendirelim:
- A) Anlam daralması: Bir kelimenin anlamının zamanla daha özel, daha sınırlı bir hale gelmesidir. Örneğin, "oğul" kelimesi eskiden hem kız hem erkek çocuk için kullanılırken, günümüzde sadece erkek çocuk için kullanılır. Bu durum, "yaban" kelimesinin anlamının genişlemesiyle çelişir.
- B) Anlam iyileşmesi: Bir kelimenin anlamının zamanla daha olumlu bir nitelik kazanmasıdır. Örneğin, "bakan" kelimesi eskiden "hizmetçi" anlamındayken, günümüzde "devlet yöneticisi" anlamındadır. "Yaban" kelimesinin anlamı olumlu ya da olumsuz bir yönde değişmekten ziyade, farklı bir alana yayılmıştır.
- C) Anlam kötüleşmesi: Bir kelimenin anlamının zamanla daha olumsuz bir nitelik kazanmasıdır. Örneğin, "canavar" kelimesi eskiden "canlı varlık" anlamındayken, günümüzde "korkunç, yırtıcı hayvan" anlamındadır. "Yaban" kelimesinin anlamı olumlu ya da olumsuz bir yönde değişmemiştir.
- D) Anlam genişlemesi: Bir kelimenin anlamının zamanla daha genel bir hale gelmesi veya yeni, farklı anlamlar kazanmasıdır. "Yaban" kelimesi, "yabancı" anlamının yanı sıra "doğal, işlenmemiş" gibi tamamen farklı bir kavramı da ifade etmeye başlamıştır. Bu, kelimenin anlam alanının genişlediğini gösterir. Eski anlamı varlığını sürdürürken, yeni bir anlam daha eklenmiştir.
- Sonuç: "Yaban" kelimesinin sadece "yabancı, el" anlamından, "doğal, işlenmemiş" anlamını da kapsayacak şekilde değişmesi, kelimenin anlam alanının genişlediğini açıkça göstermektedir.
Cevap D seçeneğidir.
