Bu ders notu, "Çıkarım nedir Test 2" sınavına hazırlanırken bilmeniz gereken temel çıkarım kavramlarını, farklı çıkarım türlerini ve doğru çıkarım yapmanın püf noktalarını sade bir dille özetlemektedir.
Çıkarım, size verilen bilgilerden (okuduğunuz bir metin, gördüğünüz bir durum veya duyduğunuz bir ifade) yola çıkarak, mantık yürüterek ulaştığınız yeni bir bilgidir. Bu yeni bilgi, doğrudan söylenmemiş olsa da, mevcut verilerle desteklenir ve mantıklı bir sonuçtur.
💡 İpucu: Günlük hayatta sürekli çıkarım yaparız. Örneğin, pencereden dışarı baktığınızda yerlerin ıslak olduğunu görürseniz, "Yağmur yağmış olmalı" çıkarımını yaparsınız.
Bir metni okurken veya bir durumu değerlendirirken, size açıkça verilen bilgilerle (doğrudan bilgi) sizin bu bilgilerden yola çıkarak vardığınız sonuçları (çıkarım) birbirinden ayırmak çok önemlidir.
⚠️ Dikkat: Kendi kişisel düşüncelerinizi, varsayımlarınızı veya ön yargılarınızı asla çıkarım olarak kabul etmeyin. Çıkarımınızın mutlaka verilen bilgilerle bir bağı olmalıdır.
Doğru ve geçerli bir çıkarım yapabilmek için bazı önemli adımlara dikkat etmek gerekir:
📝 Örnek: "Ayşe, sınavdan sonra yüzü asık bir şekilde sınıftan çıktı ve arkadaşlarıyla konuşmak istemedi."
Doğrudan Bilgi: Ayşe'nin yüzü asık, sınıftan çıktı, arkadaşlarıyla konuşmak istemedi.
Çıkarım: Ayşe'nin sınavı kötü geçmiş olabilir veya sınavda bir sorun yaşamış olabilir.
Yaptığınız her çıkarım doğru veya geçerli olmayabilir. Çıkarımınızın kalitesini anlamak için geçerliliğini sorgulamanız gerekir.
💡 İpucu: Bir çıkarımın geçerli olup olmadığını anlamak için kendinize "Bu sonuca verilen bilgilerle ulaşılabilir miydi?" veya "Bu çıkarımı destekleyen yeterli kanıt var mı?" diye sorun.
Çıkarım yaparken genellikle iki temel mantık yürütme biçimini kullanırız:
⚠️ Dikkat: Testlerde genellikle metinlerden veya durumlardan "en güçlü" veya "en olası" çıkarımı yapmanız istenir. Tümdengelim kesinlik sunarken, tümevarım en olası sonucu bulmaya odaklanır.