Bir haritada iki şehir arası 4 cm olarak gösterilmiştir. Gerçek uzaklık 120 km olduğuna göre, bu haritanın ölçeği aşağıdakilerden hangisidir?
A) 1:300.000Merhaba sevgili öğrenciler!
Haritalar, gerçek dünyayı küçülterek bize sunan çok değerli araçlardır. Bir haritanın ne kadar küçültüldüğünü gösteren orana ise ölçek denir. Şimdi, bu soruyu adım adım çözerek harita ölçeğini nasıl bulacağımızı öğrenelim.
Bize verilen bilgiler şunlardır:
Bizden istenen ise bu haritanın ölçeğidir.
Harita ölçeği, harita üzerindeki uzunluğun, gerçek uzunluğa oranıdır. Bu oranı şu formülle ifade ederiz:
$\text{Ölçek} = \frac{\text{Harita Uzaklığı}}{\text{Gerçek Uzaklık}}$
Ölçek hesaplarken, harita uzaklığı ve gerçek uzaklığın birimlerinin aynı olması çok önemlidir. Harita uzaklığı santimetre ($ \text{cm} $) cinsinden verilmişken, gerçek uzaklık kilometre ($ \text{km} $) cinsinden verilmiştir. Bu yüzden kilometre cinsinden verilen gerçek uzaklığı santimetreye çevirmemiz gerekiyor.
Yani, gerçek uzaklık $12.000.000 \text{ cm}$'dir.
Şimdi elimizdeki değerleri formülde yerine koyalım:
$\text{Ölçek} = \frac{4 \text{ cm}}{12.000.000 \text{ cm}}$
Bu oranı sadeleştirmemiz gerekiyor. Ölçekler genellikle $1:$X şeklinde ifade edilir. Bu yüzden payı $1$ yapmak için hem payı hem de paydayı $4$'e bölelim:
$\text{Ölçek} = \frac{4 \div 4}{12.000.000 \div 4}$
$\text{Ölçek} = \frac{1}{3.000.000}$
Bu da $1:3.000.000$ olarak yazılır.
Bulduğumuz ölçek $1:3.000.000$'dir. Seçeneklere baktığımızda bu değerin B seçeneğinde olduğunu görüyoruz.
Cevap B seçeneğidir.