9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil, istek kipi 1. çoğul kişiyle çekimlenmiştir?
A) Bu akşam tiyatroya gidelim.
B) Yarın erken kalkmalıyım.
C) Hemen buradan gitsin.
D) Akşam size uğrayayım.
Bu soruda, fiilin istek kipi 1. çoğul kişiyle çekimlenmiş olduğu cümleyi bulmamız isteniyor. Öncelikle "istek kipi" ve "1. çoğul kişi" kavramlarını hatırlayalım:
- İstek Kipi: Fiile "-a / -e" ekleri getirilerek yapılır. Bir dilek, istek veya öneri anlamı taşır. Örneğin: "geleyim", "gidelim".
- 1. Çoğul Kişi: "Biz" zamirine karşılık gelir. Fiile gelen kişi eki "-miz" veya fiilin sonuna eklenen "-lım / -lim" ile belirtilir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Bu akşam tiyatroya gidelim.
- Buradaki fiil "gitmek" fiilidir.
- Fiile "-elim" eki gelmiştir. "-elim" eki, istek kipinin 1. çoğul kişi çekimidir. (Biz gidelim.)
- Bu cümledeki fiil, istek kipi 1. çoğul kişiyle çekimlenmiştir.
- B) Yarın erken kalkmalıyım.
- Buradaki fiil "kalkmak" fiilidir.
- Fiile "-malı" eki gelmiştir. Bu ek, "gereklilik kipi" ekidir. ("-yım" ise 1. tekil kişi ekidir.)
- Bu nedenle bu seçenek doğru değildir.
- C) Hemen buradan gitsin.
- Buradaki fiil "gitmek" fiilidir.
- Fiile "-sin" eki gelmiştir. Bu ek, "emir kipi"nin 3. tekil kişi ekidir.
- Bu nedenle bu seçenek doğru değildir.
- D) Akşam size uğrayayım.
- Buradaki fiil "uğramak" fiilidir.
- Fiile "-ayım" eki gelmiştir. Bu ek, "istek kipi" ekidir. Ancak bu çekim 1. tekil kişi içindir. (Ben uğrayayım.)
- Soru bizden 1. çoğul kişiyi istediği için bu seçenek doğru değildir.
İncelemelerimiz sonucunda, "gidelim" fiilinin istek kipi 1. çoğul kişiyle çekimlendiğini görmekteyiz.
Cevap A seçeneğidir.
