Bu soruyu çözmek için genetikle ilgili temel kavramları hatırlayalım:
- Genotip: Bir canlının sahip olduğu genetik yapıdır. Harflerle ifade edilir (örneğin, Aa, AA, aa).
- Fenotip: Genotipin etkisiyle ortaya çıkan, dışarıdan gözlemlenebilen özelliktir (örneğin, sarı tohum, yeşil tohum).
- Baskın (Dominant) Gen: Bir özellik için iki farklı gen (alel) bulunduğunda, kendi özelliğini her zaman gösteren gendir. Büyük harfle gösterilir (örneğin, A).
- Çekinik (Resesif) Gen: Baskın genle birlikte bulunduğunda kendi özelliğini gösteremeyen gendir. Ancak iki çekinik gen bir araya geldiğinde (homozigot çekinik durumda) özelliğini gösterir. Küçük harfle gösterilir (örneğin, a).
Şimdi sorumuzdaki bilgilere odaklanalım:
- Sarı tohum rengi (A) yeşil tohum rengine (a) baskındır. Bu bilgi, A geni varken tohum renginin sarı olacağını, a geninin özelliğinin ise ancak iki tane a geni bir araya geldiğinde (aa genotipi) ortaya çıkacağını gösterir.
- Bize verilen genotip Aa'dır. Bu genotip, bir baskın (A) ve bir çekinik (a) gen içerir.
- Genotipte baskın A geni bulunduğu için, çekinik a geninin özelliği (yeşil renk) gizli kalacak ve baskın olan A geninin özelliği (sarı renk) ortaya çıkacaktır.
- Dolayısıyla, Aa genotipli bir bezelye bitkisinin fenotipi sarı tohum olacaktır.
Seçenekleri inceleyelim:
- A) Yeşil tohum: Bu fenotip, sadece "aa" genotipine sahip bezelyelerde görülür.
- B) Sarı tohum: Bu fenotip, "AA" (homozigot baskın) veya "Aa" (heterozigot) genotipine sahip bezelyelerde görülür. Bizim genotipimiz "Aa" olduğu için doğru seçenektir.
- C) Ara renk tohum: Bezelyelerde tohum rengi için ara renk oluşumu gözlenmez. Bu durum eksik baskınlık gibi farklı kalıtım modellerinde görülebilir ancak bu soruda bahsedilen durum basit baskınlık/çekinikliktir.
- D) Beyaz tohum: Bezelyelerde tohum rengi için beyaz renk seçeneği verilmemiştir ve genetik bilgiye göre sarı veya yeşil renkler baskın/çekinik olarak tanımlanmıştır.
Bu adımları takip ettiğimizde, Aa genotipli bir bezelye bitkisinin fenotipinin sarı tohum olduğunu açıkça görebiliriz.
Cevap B seçeneğidir.
