Mehmet, sınıfta öğretmenin sorduğu soruya doğru cevabı bildiği halde "Yanlış cevap verirsem arkadaşlarım bana güler" endişesiyle parmak kaldırmaz. Mehmet'in bu davranışı Kohlberg'in ahlak gelişim kuramına göre hangi düzeyde değerlendirilir?
A) Gelenek öncesi düzey - İtaat ve ceza eğilimi
B) Gelenek öncesi düzey - Saf çıkarcı eğilim
C) Geleneksel düzey - İyi çocuk eğilimi
D) Geleneksel düzey - Kanun ve düzen eğilimi
E) Gelenek sonrası düzey - Sosyal sözleşme eğilimi
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda Mehmet'in davranışını Kohlberg'in ahlak gelişim kuramı çerçevesinde değerlendireceğiz. Kohlberg'in kuramı, insanların ahlaki muhakemelerinin zamanla nasıl geliştiğini açıklayan önemli bir teoridir. Gelin, Mehmet'in durumunu adım adım inceleyelim:
- Kohlberg'in Ahlak Gelişim Kuramı Nedir?
Lawrence Kohlberg, ahlaki gelişimi üç ana düzey ve her düzeyin içinde ikişer alt aşama olmak üzere toplam altı aşamada incelemiştir. Bu düzeyler, bireyin bir ahlaki ikilem karşısında nasıl düşündüğünü ve karar verdiğini gösterir.
- Mehmet'in Davranışını Anlayalım:
Mehmet, doğru cevabı bildiği halde parmak kaldırmıyor. Bunun nedeni, "Yanlış cevap verirsem arkadaşlarım bana güler" endişesidir. Yani Mehmet'in motivasyonu, arkadaşlarının kendisi hakkında ne düşüneceği, onların onayını kaybetme veya alay konusu olma korkusudur. Bu durum, başkalarının beklentilerine ve sosyal ilişkilere verilen önemi gösterir.
- Seçenekleri Kohlberg'in Düzeyleri ile Karşılaştıralım:
- A) Gelenek öncesi düzey - İtaat ve ceza eğilimi: Bu aşamada birey, cezadan kaçınmak için kurallara uyar. Mehmet'in endişesi ceza değil, arkadaş tepkisidir. Bu nedenle bu seçenek doğru değildir.
- B) Gelenek öncesi düzey - Saf çıkarcı eğilim: Bu aşamada birey, kendi çıkarlarını ve ihtiyaçlarını karşılamak için hareket eder. Mehmet'in davranışı kişisel bir çıkar elde etme amacı taşımamaktadır; aksine, sosyal bir olumsuzluktan kaçınma amacı güder. Bu nedenle bu seçenek doğru değildir.
- C) Geleneksel düzey - İyi çocuk eğilimi: Bu aşamada birey, başkalarının onayını kazanmak, iyi bir çocuk/birey olarak görülmek ve başkalarını memnun etmek ister. Sosyal beklentilere uymak ve iyi ilişkileri sürdürmek önemlidir. Mehmet'in "arkadaşlarım bana güler" endişesi, arkadaşlarının gözünde olumsuz bir duruma düşmekten kaçınma ve onların onayını sürdürme isteğiyle doğrudan ilişkilidir. Bu, tam olarak "iyi çocuk eğilimi"nin bir göstergesidir.
- D) Geleneksel düzey - Kanun ve düzen eğilimi: Bu aşamada birey, toplumsal düzeni korumak, yasalara ve kurallara uymak gerektiğini düşünür. Mehmet'in endişesi kanunlar veya kurallarla ilgili değildir. Bu nedenle bu seçenek doğru değildir.
- E) Gelenek sonrası düzey - Sosyal sözleşme eğilimi: Bu aşamada birey, toplumsal sözleşmeleri, bireysel hakları ve evrensel değerleri göz önünde bulundurur. Bu, çok daha üst düzey bir ahlaki muhakemedir ve Mehmet'in durumuyla ilgisi yoktur. Bu nedenle bu seçenek doğru değildir.
- Sonuç:
Mehmet'in arkadaşlarının tepkisinden çekinerek parmak kaldırmaması, başkalarının beklentilerine uyma ve sosyal onay arayışı içinde olduğunu gösterir. Bu durum, Kohlberg'in ahlak gelişim kuramında "Geleneksel Düzey"in "İyi Çocuk Eğilimi" aşamasına karşılık gelir.
Cevap C seçeneğidir.
