Bir silindirin yarıçapı %50 artırılıp, yüksekliği %50 azaltılırsa, hacmindeki değişim nasıl olur?
A) %12.5 artarBir silindirin hacmindeki değişimi bulmak için adım adım ilerleyelim:
Bir silindirin hacmi $V$, yarıçapı $r$ ve yüksekliği $h$ olmak üzere aşağıdaki formülle hesaplanır:
$V = \pi r^2 h$
Başlangıçtaki yarıçapı $r_1$ ve yüksekliği $h_1$ olarak kabul edelim. Bu durumda başlangıç hacmi $V_1$ şu şekildedir:
$V_1 = \pi r_1^2 h_1$
Yarıçap %50 artırılıyor. Bu, yarıçapın kendisinin %50'si kadar artması demektir. Yani, yeni yarıçap $r_2$ eski yarıçapın $1 + 0.50 = 1.5$ katı olur:
$r_2 = r_1 + 0.50 r_1 = 1.5 r_1$
Yükseklik %50 azaltılıyor. Bu, yüksekliğin kendisinin %50'si kadar azalması demektir. Yani, yeni yükseklik $h_2$ eski yüksekliğin $1 - 0.50 = 0.5$ katı olur:
$h_2 = h_1 - 0.50 h_1 = 0.5 h_1$
Yeni yarıçap $r_2$ ve yeni yükseklik $h_2$ değerlerini hacim formülüne yerleştirerek yeni hacmi $V_2$ bulalım:
$V_2 = \pi (r_2)^2 (h_2)$
$V_2 = \pi (1.5 r_1)^2 (0.5 h_1)$
$V_2 = \pi (2.25 r_1^2) (0.5 h_1)$
$V_2 = (2.25 \times 0.5) \times \pi r_1^2 h_1$
$V_2 = 1.125 \times \pi r_1^2 h_1$
Yeni hacmi başlangıç hacmiyle karşılaştıralım. Başlangıç hacmi $V_1 = \pi r_1^2 h_1$ idi. O halde, $V_2 = 1.125 V_1$ olur.
Bu, yeni hacmin eski hacmin $1.125$ katı olduğu anlamına gelir. Değişim katsayısı $1.125$'tir.
Yüzdesel değişim ise şu şekilde hesaplanır:
$\text{Yüzdesel Değişim} = (1.125 - 1) \times 100\% = 0.125 \times 100\% = 12.5\%$
Bu durumda, hacim %12.5 oranında değişir.
Cevap B seçeneğidir.