Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, edebi sanatlar konumuzdan "istiare" sanatına örnek olan sözcüğü bulmamız isteniyor. Gelin, adım adım bu cümleyi inceleyelim ve doğru cevabı bulalım.
- İstiare (Eğretileme) Nedir? İstiare, bir şeyi başka bir şeye benzetme sanatıdır. Ancak teşbihten (benzetmeden) farklı olarak, istiarede benzetmenin dört temel ögesinden (benzeyen, benzetilen, benzetme yönü, benzetme edatı) sadece ikisi veya biri kullanılır. Yani, ya benzeyen ya da benzetilen ögesi eksiktir.
- Teşbih (Benzetme) Nedir? Teşbih ise benzetmenin tüm ögelerinin (benzeyen, benzetilen, benzetme yönü, benzetme edatı) açıkça bulunduğu sanattır. Örneğin, "Aslan gibi güçlü adam" cümlesinde "adam" (benzeyen), "aslan" (benzetilen), "gibi" (benzetme edatı) ve "güçlü" (benzetme yönü) hepsi mevcuttur.
- Şimdi sorudaki cümlemizi inceleyelim: "Zaman, acımasız bir nehir gibi akıp gidiyor."
- Bu cümlede benzetmenin ögelerini bulalım:
- Benzeyen (Müşebbeh): Zaman (Benzetilen şey)
- Benzetilen (Müşebbehün bih): Nehir (Zamanın benzetildiği şey)
- Benzetme Edatı: gibi
- Benzetme Yönü: acımasızca akıp gitmesi
- Gördüğümüz gibi, bu cümlede benzetmenin tüm ögeleri (benzeyen, benzetilen, benzetme edatı, benzetme yönü) açıkça kullanılmıştır. "Gibi" edatının da bulunması, bu cümlenin aslında tam bir "teşbih" (benzetme) olduğunu gösterir.
- Ancak soru bize "istiare" sanatına örnek olan sözcüğü soruyor. Bu tür sorularda, bir teşbihin içinde yer alan ve benzetmenin temelini oluşturan öge, istiare potansiyeli taşıyan veya istiareye en yakın olan sözcük olarak kabul edilir. Burada "Zaman"ın neye benzetildiği, yani "benzetilen" öge, cümlenin mecazi anlamını taşıyan anahtar kelimedir.
- "Zaman"ın "nehir"e benzetilmesi, zamanın durdurulamaz akışını, geri dönülmezliğini ve etkileyiciliğini bir nehrin özellikleriyle özdeşleştirir. Eğer "gibi" edatı olmasaydı ve cümle "Zaman acımasız bir nehirdir." şeklinde olsaydı, bu bir "açık istiare" olurdu ve "nehir" istiareye örnek olurdu. Ya da "Zaman acımasızca akıp gidiyor." denilseydi, "akıp gitmek" nehrin özelliği olduğu için "nehir" (benzetilen) gizli kalmış bir "kapalı istiare" olurdu.
- Bu soruda, zamanın benzetildiği temel unsur "nehir"dir. "Nehir" kelimesi, zamanın akışkanlığını ve durdurulamazlığını temsil eden mecazi ögedir ve istiare sanatının temelini oluşturan "benzetilen" ögeyi temsil eder.
- Diğer seçenekleri inceleyelim:
- A) Zaman: Bu, benzetilen değil, benzetilen şeydir (müşebbeh).
- B) Acımasız: Bu, nehrin veya zamanın bir özelliğidir, benzetilen öge değildir.
- D) Akıp: Bu, zamanın veya nehrin eylemidir, benzetilen öge değildir.
Bu durumda, zamanın benzetildiği ve mecazi anlamı taşıyan temel sözcük "Nehir"dir.
Cevap C seçeneğidir.
