8. "Dün gece yağan yağmur nedeniyle sokaklar ve caddeler ıslanmış."
Bu cümledeki anlatım bozukluğu nasıl giderilebilir?
A) "Dün gece" yerine "geçen gece" yazılarak
B) "Sokaklar ve caddeler" yerine sadece "sokaklar" yazılarak
C) "Islanmış" yerine "ıslak" yazılarak
D) "Nedeniyle" sözcüğü atılarak
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, verilen cümlede bir anlatım bozukluğu olduğunu ve bu bozukluğun nasıl giderileceğini bulmamız isteniyor. Cümleyi dikkatlice inceleyelim:
"Dün gece yağan yağmur nedeniyle sokaklar ve caddeler ıslanmış."
Bu cümlede "sokaklar" ve "caddeler" kelimeleri bir arada kullanılmıştır. "Sokak" ve "cadde" kelimeleri, anlamca birbirine çok yakın, hatta çoğu zaman birbirinin yerine kullanılabilen kavramlardır. Cadde, genellikle daha büyük ve işlek bir sokak anlamına gelir. Yağmur yağdığında hem sokaklar hem de caddeler ıslanır. Bu durumda, her iki kelimeyi de aynı cümlede kullanmak, gereksiz sözcük kullanımı denilen bir anlatım bozukluğuna yol açar. Anlatımda duruluk ilkesine aykırıdır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) "Dün gece" yerine "geçen gece" yazılarak: "Dün gece" ve "geçen gece" ifadeleri anlamca birbirine yakın olsa da, "dün gece" ifadesinde herhangi bir anlatım bozukluğu yoktur. Bu değişiklik cümleyi düzeltmez.
- B) "Sokaklar ve caddeler" yerine sadece "sokaklar" yazılarak: İşte doğru çözüm bu! "Sokaklar" ve "caddeler" kelimeleri yakın anlamlı olduğu için, bunlardan birini kullanmak yeterlidir. "Sokaklar" kelimesi, genel olarak bu tür yolları kapsayıcı bir anlam taşır. Sadece "sokaklar" demek, caddelerin de ıslanmış olduğu bilgisini örtük olarak içerir ve gereksiz tekrarı ortadan kaldırır. Cümle "Dün gece yağan yağmur nedeniyle sokaklar ıslanmış." şeklini alır ve anlatım bozukluğu giderilmiş olur.
- C) "Islanmış" yerine "ıslak" yazılarak: "Islanmış" fiili, bir eylemin (ıslanma eyleminin) gerçekleştiğini ifade ederken, "ıslak" kelimesi bir durumu (ıslak olma durumunu) belirtir. Cümledeki "yağmur nedeniyle" ifadesi bir eylemin sonucunu anlattığı için "ıslanmış" kelimesi doğru kullanılmıştır. Bu değişiklik anlatım bozukluğunu gidermez, hatta cümlenin anlamını veya yapısını değiştirebilir.
- D) "Nedeniyle" sözcüğü atılarak: "Nedeniyle" sözcüğü, yağmurun ıslanmanın sebebi olduğunu açıkça belirtir. Bu kelimeyi atmak, cümlenin anlam bütünlüğünü bozar ve anlatım bozukluğunu gidermez. Cümle "Dün gece yağan yağmur sokaklar ve caddeler ıslanmış." şeklinde anlamsız bir yapıya bürünür.
Bu durumda, anlatım bozukluğunu gidermenin en doğru yolu, yakın anlamlı kelimelerden biri olan "caddeler" kelimesini cümleden çıkarmaktır.
Cevap B seçeneğidir.
