Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda bir bitkinin büyümesinin ışık kaynağına olan uzaklıkla ilişkisi inceleniyor. Işığa en yakın konumda büyümenin en fazla olduğu belirtilmiş. Bu durumun bitkide hangi hareket türünü gösterdiğini bulmamız isteniyor. Şimdi adım adım bu durumu inceleyelim:
- Adım 1: Soruyu Anlayalım
Soru, bitkinin büyüme miktarının ışık kaynağına olan uzaklığa göre değiştiğini ve ışığa en yakın yerde büyümenin en fazla olduğunu söylüyor. Bu, bitkinin ışığa doğru yöneldiğini veya ışığın olduğu yönde daha iyi büyüdüğünü gösterir. Bizden istenen, bu durumun hangi hareket türüne örnek olduğudur.
- Adım 2: Bitki Hareket Türlerini Hatırlayalım
Bitkilerde temel olarak iki tür hareket vardır: tropizma ve nasti.
- Tropizma: Bitkinin bir uyarıcıya (ışık, yer çekimi, su, dokunma vb.) karşı gösterdiği, yönelimli ve genellikle büyüme ile ilişkili kalıcı hareketlerdir. Uyarıcının yönüne bağlı olarak pozitif (uyarıcıya doğru) veya negatif (uyarıcıdan uzaklaşma) olabilir. Örneğin, bitkinin ışığa doğru büyümesi (fototropizma) veya köklerinin yer çekimine doğru büyümesi (geotropizma).
- Nasti: Bitkinin bir uyarıcıya (dokunma, sıcaklık, ışık şiddeti vb.) karşı gösterdiği, yönelimli olmayan ve genellikle geçici hareketlerdir. Uyarıcının yönü önemli değildir, sadece varlığı veya şiddeti önemlidir. Örneğin, küstüm otunun dokunulduğunda yapraklarını kapatması veya lale çiçeklerinin sıcaklık değişimine göre açılıp kapanması.
- Adım 3: Verilen Durumu Değerlendirelim
Soruda bitkinin büyümesinin ışık kaynağına olan uzaklığa göre değiştiği ve ışığa en yakın konumda en fazla olduğu belirtiliyor. Bu durum, bitkinin ışık uyarıcısının yönüne bağlı olarak tepki verdiğini gösterir. Yani, bitki ışığın geldiği yöne doğru daha fazla büyüyerek veya o yöne doğru yönelerek tepki veriyor. Bu, yönelimli bir büyüme hareketidir.
- Adım 4: Seçenekleri İnceleyelim
- A) Nasti: Nasti hareketleri yönelimli değildir. Bitkinin ışığa doğru büyümesi yönelimli olduğu için nasti olamaz.
- B) Tropizma: Tropizma hareketleri yönelimli büyüme hareketleridir. Bitkinin ışığa doğru büyümesine "fototropizma" denir. Sorudaki durum, bitkinin ışık kaynağına olan uzaklığa göre büyümesinin değişmesi ve ışığa yakın yerde daha fazla büyümesi, bitkinin ışığa doğru yöneldiğini (pozitif fototropizma) veya ışığın olduğu yönde daha iyi geliştiğini gösterir. Bu tanıma tamamen uyar.
- C) Taksi: Taksi, genellikle tek hücreli canlıların veya hayvanların tüm vücutlarıyla bir uyarıcıya doğru veya ondan uzağa hareket etmesidir. Bitkiler tüm vücutlarıyla yer değiştiremezler, bu nedenle taksi hareketi yapmazlar.
- D) Fotomorfogenez: Fotomorfogenez, ışığın bitkinin genel gelişimini (tohum çimlenmesi, gövde uzaması, yaprak gelişimi gibi) etkilemesidir. Bu, bir hareket türünden ziyade, ışığın bitki morfolojisi üzerindeki geniş etkilerini ifade eder. Soru spesifik olarak bir "hareket türü" sormaktadır.
- Adım 5: Sonuca Ulaşalım
Bitkinin ışık kaynağına olan uzaklığa göre büyümesinin değişmesi ve ışığa yakın yerde daha fazla büyümesi, ışığın yönüne bağlı bir büyüme tepkisidir. Bu tür yönelimli büyüme hareketlerine tropizma denir. Özellikle ışığa karşı gösterilen bu tepkiye fototropizma adı verilir.
Cevap B seçeneğidir.
