Künye çiçeği (Mimosa pudica) bitkisine dokunulduğunda yapraklarını aniden kapatır. Bu hareket ışık, sıcaklık veya dokunma gibi uyaranların yönüne bağlı olmaksızın gerçekleşir.
Bu hareket türü aşağıdakilerden hangisi ile sınıflandırılır?
A) Fototropizma
B) Geotropizma
C) Sismonasti
D) Kemotropizma
Bitkiler, çevrelerindeki çeşitli uyaranlara farklı şekillerde tepki verirler. Bu tepkiler genellikle büyüme hareketleri (tropizmalar) veya turgor basıncı değişimleriyle gerçekleşen hızlı hareketler (nastiler) şeklinde olabilir.
- Tropizma: Bitkilerin bir uyarana karşı gösterdiği, uyaranın yönüne bağlı olan büyüme hareketleridir. Yani bitki, uyarana doğru veya ondan uzağa doğru büyür. Örneğin, bitkinin ışığa doğru eğilmesi (fototropizma) veya köklerin yer çekimi yönünde büyümesi (geotropizma).
- Nasti: Bitkilerin bir uyarana karşı gösterdiği, uyaranın yönüne bağlı olmayan hareketlerdir. Bu hareketler genellikle turgor basıncındaki ani değişimlerle gerçekleşir ve büyüme ile ilgili değildir. Künye çiçeğinin yapraklarını kapatması bu tür bir harekettir.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Fototropizma: Bitkinin ışık uyarısına karşı gösterdiği yönelimli büyüme hareketidir. Örneğin, bir bitkinin pencereye doğru eğilmesi. Künye çiçeğinin hareketi ışığın yönüne bağlı değildir, bu yüzden bu seçenek doğru değildir.
- B) Geotropizma (Gravitropizma): Bitkinin yer çekimi uyarısına karşı gösterdiği yönelimli büyüme hareketidir. Örneğin, köklerin her zaman yer çekimi yönünde aşağı doğru büyümesi. Künye çiçeğinin hareketi yer çekimiyle ilgili değildir, bu yüzden bu seçenek doğru değildir.
- C) Sismonasti: Bitkinin dokunma, sarsıntı veya mekanik şok gibi fiziksel uyaranlara karşı gösterdiği yönelimli olmayan hızlı hareketlerdir. Künye çiçeği (Mimosa pudica) bitkisinin yapraklarını dokunulduğunda aniden kapatması tam da bu tür bir harekettir. Soruda belirtildiği gibi, bu hareket "uyaranların yönüne bağlı olmaksızın" gerçekleşir, bu da nasti hareketlerinin temel özelliğidir.
- D) Kemotropizma: Bitkinin kimyasal bir uyarana karşı gösterdiği yönelimli büyüme hareketidir. Örneğin, polen tüpünün yumurtalığa doğru büyümesi. Künye çiçeğinin hareketi kimyasal bir uyaranla ilgili değildir, bu yüzden bu seçenek doğru değildir.
Soruda verilen bilgiye göre, künye çiçeğinin yapraklarını kapatma hareketi "ışık, sıcaklık veya dokunma gibi uyaranların yönüne bağlı olmaksızın" gerçekleşmektedir. Bu ifade, hareketin bir nasti hareketi olduğunu açıkça göstermektedir. Dokunma ile tetiklenen nasti hareketlerine ise sismonasti denir.
Cevap C seçeneğidir.
