8 yaşındaki Ali, "Arkadaşıma yardım etmem gerekir çünkü o da bana yardım edecek" demektedir. Ali'nin bu ahlaki muhakemesi Kohlberg'in kuramına göre hangi düzeyde değerlendirilir?
A) Gelenek öncesi düzey - İtaet ve ceza eğilimi
B) Gelenek öncesi düzey - Saf çıkarcı eğilim
C) Geleneksel düzey - İyi çocuk eğilimi
D) Geleneksel düzey - Kanun ve düzen eğilimi
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruyu çözmek için Lawrence Kohlberg'in ahlaki gelişim kuramını hatırlamamız gerekiyor. Kohlberg, insanların ahlaki muhakemelerinin belirli aşamalardan geçerek geliştiğini öne sürmüştür. Bu kuramın üç ana düzeyi ve her düzeyin iki aşaması vardır.
- Kohlberg'in Ahlaki Gelişim Düzeyleri ve Aşamaları:
- 1. Gelenek Öncesi Düzey: Bu düzeyde ahlaki muhakeme, dışsal ödüller ve cezalar etrafında döner.
- Aşama 1: İtaat ve Ceza Eğilimi: Doğru olan, cezadan kaçınmaktır.
- Aşama 2: Saf Çıkarcı Eğilim (Bireycilik ve Değiş Tokuş): Doğru olan, kendi ihtiyaçlarını karşılamak ve karşılıklı fayda sağlamaktır ("sen bana, ben sana" mantığı).
- 2. Geleneksel Düzey: Bu düzeyde ahlaki muhakeme, toplumsal beklentilere ve kurallara uyma üzerine kuruludur.
- Aşama 3: İyi Çocuk Eğilimi: Doğru olan, başkaları tarafından onaylanmak ve iyi bir insan olarak görülmektir.
- Aşama 4: Kanun ve Düzen Eğilimi: Doğru olan, toplumsal düzeni korumak ve yasalara uymaktır.
- 3. Gelenek Sonrası Düzey: Bu düzeyde ahlaki muhakeme, evrensel etik ilkelere ve bireysel haklara dayanır.
- Şimdi Ali'nin cümlesine odaklanalım: "Arkadaşıma yardım etmem gerekir çünkü o da bana yardım edecek." Bu ifade, Ali'nin yardım etme motivasyonunun temelinde bir karşılıklılık ve çıkar ilişkisi olduğunu açıkça gösteriyor. Ali, arkadaşına yardım ediyor çünkü gelecekte kendisinin de yardım alacağını bekliyor. Bu, "sen bana, ben sana" veya "bir elin nesi var, iki elin sesi var" mantığına benzer bir düşünce yapısıdır.
- Bu düşünce yapısı, Kohlberg'in kuramındaki Gelenek Öncesi Düzey'in Saf Çıkarcı Eğilim (Bireycilik ve Değiş Tokuş) aşamasıyla birebir örtüşmektedir. Bu aşamada birey, kendi ihtiyaçlarını karşılamaya odaklanır ve ahlaki eylemlerin temelinde kişisel fayda yatar.
- Ali'nin 8 yaşında olması da bu düzeyle uyumludur, çünkü gelenek öncesi düzey genellikle çocukluk dönemini kapsar.
- Diğer seçenekleri inceleyelim:
- A) Gelenek öncesi düzey - İtaet ve ceza eğilimi: Bu aşamada motivasyon cezadan kaçınmaktır. Ali'nin motivasyonu ceza değil, karşılıklı bir faydadır.
- C) Geleneksel düzey - İyi çocuk eğilimi: Bu aşamada birey, başkaları tarafından iyi görülmek ve onay almak ister. Ali'nin motivasyonu daha çok somut bir karşılık beklentisidir, genel bir sosyal onay arayışı değildir.
- D) Geleneksel düzey - Kanun ve düzen eğilimi: Bu aşamada birey, toplumsal düzeni korumak ve yasalara uymak için doğru olanı yapar. Ali'nin düşüncesi toplumsal düzen veya yasalardan çok uzaktır.
Bu nedenle, Ali'nin ahlaki muhakemesi, kendi çıkarına dayalı karşılıklı bir alışveriş beklentisi olduğu için Gelenek Öncesi Düzey - Saf Çıkarcı Eğilim olarak değerlendirilir.
Cevap B seçeneğidir.
