Bir tarım alanında kullanılan böcek ilacının besin zinciri yoluyla kuşlara kadar ulaştığı ve kuş popülasyonunda azalmaya neden olduğu gözlemlenmiştir.
Bu durumla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Sevgili öğrenciler, bu soru, çevre bilimlerinin önemli konularından biri olan "biyolojik birikim" veya "biyobirikim" kavramını anlamamızı gerektiriyor. Bir böcek ilacının besin zinciri yoluyla canlılara nasıl etki ettiğini adım adım inceleyelim.
Biyolojik birikim, çevredeki zararlı maddelerin (böcek ilaçları, ağır metaller vb.) canlı organizmaların dokularında zamanla birikmesi olayıdır. Bu maddeler genellikle vücuttan atılamayan veya çok yavaş atılan, yağda çözünen maddelerdir.
Biyolojik büyütme ise, besin zincirinin alt basamaklarındaki canlılarda biriken bu maddelerin, besin zincirinin üst basamaklarına doğru gidildikçe konsantrasyonlarının artması durumudur. Örneğin, bir kuş birçok böcek yediğinde, her böceğin vücudundaki ilacı kendi vücudunda biriktirir ve böylece kuşun vücudundaki ilaç miktarı, tek bir böcektekinden çok daha yüksek olur.
Bu ifade doğrudur. Soruda verilen senaryo (böcek ilacının kuşlara ulaşıp popülasyonu azaltması), ilacın besin zincirinde biriktiğini açıkça göstermektedir. Bu, biyolojik birikimin temel prensibidir.
Bu ifade de doğrudur. Bu durum, biyolojik büyütme olarak adlandırılır. Kuşların popülasyonunun azalması, ilacın kuşlarda yüksek konsantrasyonlara ulaşarak onlara zarar verdiğini gösterir. Besin zincirinin tepesindeki canlılar, alt basamaklardaki birçok canlıyı tükettiği için, bu zararlı maddeleri kendi vücutlarında daha yüksek oranlarda toplarlar.
Bu ifade yanlıştır. Zararlı maddelerin canlı dokularında birikmesinin (biyolojik birikim) en önemli nedenlerinden biri, bu maddelerin genellikle yağda çözünür (lipofilik) olmasıdır. Yağda çözünen maddeler vücuttan su yoluyla (idrar gibi) kolayca atılamaz ve yağ dokularında depolanır. Eğer böcek ilacı suda çözünür olsaydı, canlılar tarafından kolayca atılır ve bu kadar ciddi bir birikim ve etki gözlenmezdi. Dolayısıyla, birikimin olması, ilacın suda değil, genellikle yağda çözündüğünü gösterir.
Bu ifade kesinlikle doğrudur. Soruda belirtildiği gibi, böcek ilacının kuş popülasyonunda azalmaya neden olması, ekosistemdeki bir denge bozukluğunun açık bir göstergesidir. Bir türün popülasyonundaki azalma, o türün besin zincirindeki diğer canlıları da etkileyerek tüm ekosistemde domino etkisi yaratabilir.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, yanlış olan ifade C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
