P(x) = x⁴ - 3x³ + 2x² - x + 5 polinomunun (x²-2x+1) ile bölümünden kalan aşağıdakilerden hangisidir?
A) 3x+2Bir $P(x)$ polinomunun bir $Q(x)$ polinomuna bölümünden kalanı bulmak için çeşitli yöntemler kullanabiliriz. Bu soruda, bölen polinom $Q(x) = x^2 - 2x + 1$ olduğu için, hem uzun bölme yöntemini hem de kalan teoremini kullanarak sonuca ulaşabiliriz. Biz burada, daha pratik olan kalan teoremiyle ilişkili bir yöntem olan yerine koyma yöntemini kullanacağız.
Bölen polinomumuz $Q(x) = x^2 - 2x + 1$ şeklindedir. Bu ifadeyi çarpanlarına ayırırsak, $(x-1)^2$ olduğunu görürüz. Kalanı bulmak için $Q(x)=0$ eşitliğini kullanırız. Yani:
$x^2 - 2x + 1 = 0$
Bu eşitlikten $x^2$ ifadesini yalnız bırakırsak:
$x^2 = 2x - 1$
Bu eşitliği, $P(x)$ polinomundaki $x^2$ ve daha yüksek dereceli terimlerin yerine koyarak kalanı bulacağız. Kalan polinomun derecesi, bölen polinomun derecesinden (yani 2'den) küçük olmalıdır. Bu durumda kalan $ax+b$ şeklinde bir ifade olacaktır.
$P(x) = x^4 - 3x^3 + 2x^2 - x + 5$ polinomundaki $x^4$, $x^3$ ve $x^2$ terimlerini $x^2 = 2x - 1$ eşitliğini kullanarak indirgeyelim:
Zaten $x^2 = 2x - 1$ olarak elimizde var.
$x^3 = x \cdot x^2$ şeklinde yazabiliriz. Şimdi $x^2$ yerine $2x-1$ koyalım:
$x^3 = x(2x - 1) = 2x^2 - x$
Tekrar $x^2$ yerine $2x-1$ koyalım:
$x^3 = 2(2x - 1) - x = 4x - 2 - x = 3x - 2$
$x^4 = x^2 \cdot x^2$ şeklinde yazabiliriz. Şimdi $x^2$ yerine $2x-1$ koyalım:
$x^4 = (2x - 1)(2x - 1) = 4x^2 - 4x + 1$
Tekrar $x^2$ yerine $2x-1$ koyalım:
$x^4 = 4(2x - 1) - 4x + 1 = 8x - 4 - 4x + 1 = 4x - 3$
Şimdi bulduğumuz bu indirgenmiş ifadeleri $P(x)$ polinomunda yerine yazalım:
$P(x) = \mathbf{x^4} - 3\mathbf{x^3} + 2\mathbf{x^2} - x + 5$
$P(x) = \mathbf{(4x - 3)} - 3\mathbf{(3x - 2)} + 2\mathbf{(2x - 1)} - x + 5$
Şimdi bu ifadeyi açalım ve benzer terimleri birleştirelim:
$P(x) = 4x - 3 - 9x + 6 + 4x - 2 - x + 5$
$P(x) = (4x - 9x + 4x - x) + (-3 + 6 - 2 + 5)$
$P(x) = (4 - 9 + 4 - 1)x + (-3 + 6 - 2 + 5)$
$P(x) = (-2)x + (6)$
$P(x) = -2x + 6$
Bu durumda, $P(x)$ polinomunun $(x^2-2x+1)$ ile bölümünden kalan $-2x+6$ olur.