Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen cümlede hangi tür fiilimsinin kullanıldığını bulmamız isteniyor. Fiilimsiler (eylemsiler), fiillerden türeyen ancak fiil özelliğini kaybederek cümlede isim, sıfat veya zarf görevi üstlenen kelimelerdir. Üç temel fiilimsi türü vardır: isim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil.
- Öncelikle cümleyi dikkatlice okuyalım: "Ders çalışmadan sınava giren öğrenci, istediği sonucu alamadı."
- Şimdi cümlede fiil kökünden türeyen ve fiilimsi eki almış kelimeleri bulalım:
- "çalışmadan": Bu kelime "çalışmak" fiil kökünden türemiştir ve "-madan" ekini almıştır.
- "giren": Bu kelime "girmek" fiil kökünden türemiştir ve "-en" ekini almıştır.
- "istediği": Bu kelime "istemek" fiil kökünden türemiştir ve "-dik" (burada "-diği" şeklinde) ekini almıştır.
- Şimdi bu kelimelerin hangi fiilimsi türüne ait olduğunu inceleyelim:
- "çalışmadan": "-madan / -meden" ekleri, fiile gelerek cümlede zarf görevi üstlenen kelimeler türetir. Bu kelime, "nasıl sınava girdi?" sorusuna "çalışmadan" cevabını vererek fiili durum yönünden nitelemektedir. Bu nedenle "çalışmadan" kelimesi bir zarf-fiildir.
- "giren": "-an / -en" ekleri, fiile gelerek cümlede sıfat görevi üstlenen kelimeler türetir. Bu kelime, "hangi öğrenci?" sorusuna "giren öğrenci" cevabını vererek "öğrenci" ismini nitelemektedir. Bu nedenle "giren" kelimesi bir sıfat-fiildir.
- "istediği": "-dık / -dik / -duk / -dük" ekleri (burada ünsüz yumuşamasıyla "-diği" olmuştur), fiile gelerek cümlede sıfat görevi üstlenen kelimeler türetir. Bu kelime, "hangi sonuç?" sorusuna "istediği sonuç" cevabını vererek "sonuç" ismini nitelemektedir. Bu nedenle "istediği" kelimesi de bir sıfat-fiildir.
- Gördüğümüz gibi cümlede hem zarf-fiil hem de sıfat-fiil kullanılmıştır. Ancak seçeneklerde bu fiilimsi türlerinden sadece biri doğru cevap olarak verilmiştir. "çalışmadan" kelimesi zarf-fiil olduğu için ve bu seçenekler arasında yer aldığı için doğru cevabımız zarf-fiil olacaktır.
Cevap C seçeneğidir.
